00:00
Speaker 1
सर्वप्रथम त २०१५ सालको प्रथम संसद पछिको दशौं सभामुख निर्विज निर्वाचित हुनुभएकोमा म सभामुखजीलाई हार्दिक रूपबाट शुभकामना कार्य र कार्यकालको सफलताको कामना पनि गर्दछु । यो वास्तवमै सभामुखको दायित्व हो ।
00:18
Speaker 1
निष्पक्षता स्वतन्त्रतापूर्वक निर्भिकतापूर्वक कहीँ कसैको बन्दी र नियन्त्रण नभइकन संविधानको रक्षा र संसदको विशेष विशेषाधिकारको सुरक्षाको जो अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दायित्व छ । त्यो दायित्वले नै धेरै लोकतान्त्रिक मान्यताहरू र त्यसका संस्कृतिलाई जगेर्ना गर्नुको निम्ति अत्यन्त ठुलो योगदान दिइरहेको हुन्छ ।
00:40
Speaker 1
वास्तवमा भन्ने हो भने कुनै पनि राष्ट्रिय राजनीतिक संस्कृतिको परिचायक भनेको संसद हो । त्यहाँको प्रतिनिधित्व गर्ने थलो हो र त्यो सम्पूर्ण त्यस देशका जनता अथवा नेपाली जनताको साझा दुख सुखको मन्च हो र लोकतन्त्रको आत्मा पनि हो ।
01:01
Speaker 1
यसलाई कसरी सशक्त र सुदृढ बनाउन सकिन्छ । यो जति प्रभावकारी हुन सक्छ ।
01:09
Speaker 1
त्यति नै लोकतन्त्र जीवन्त हुन्छ भन्ने कुरा नै जहिले पनि हामी गम्भीर हुनुपर्ने आवश्यकता छ । सभामुख महोदय, अहिले भर्खर सत्ता पक्षीय माननीय सदस्यज्यूले अत्यन्त राम्रो कुरा भन्नुभयो ।
01:25
Speaker 1
तत्कालीन १५ सालको सरकारले म अझ एउटा कुरा त्यहाँ विस्मृतिमा रहेका तर इतिहासमा केही न केही उल्लेख भएको हो । तत्कालीन प्रमुख प्रतिपक्षको गोरखा परिषद्को नेतृत्व भरत शंसेर स्वयम् नेपाली कांग्रेस चाहिँ ज्वइन गर्नुको निम्ति सबैतिर तयार हुँदा नि विपीले के भन्नुभो नि सम्पूर्ण सहुलियत दिन दिन तयार छु ।
01:52
Speaker 1
तर शून्यतामा प्रतिपक्षी विहीन संसद लोकतान्त्रिक हुन सक्दैन । त्यसकारण तपाईं ती बस्नुपर्छ भन्ने इतिहास नि त्यो एउटा जीवन त इतिहासकै रूपमा छ ।
02:05
Speaker 1
जसरी हात्तीको भीमकाय स्वरूपलाई माउतेको सानो अङ्कुसे निरङ्कुसनुबाट अथवा बाटो बिराउने ठाउँबाट चाहिने सही बाटोमा लिएर जान्छ । त्यसै लोकतन्त्रमा प्रतिपक्षको आवाज जति सशक्त जति प्रभावकारी जति रचनात्मक हुन सक्छ ।
02:22
Speaker 1
त्यति नै लोकतन्त्रले जीवन ता पाउँछ भन्ने कुरा बुझ्नुपर्ने आवश्यकता छ । त्यो हात्तीको जतिसुकै भीमकाय रूप भए पनि प्रतिपक्षलाई निरङ्कुशताबाट अङ्कुस लगाउने काममा उतैको सानु कोषले कोषलगायत जस्तै प्रतिपक्षका आकारले होइन ।
02:41
Speaker 1
विचारले उसको रचनात्मक भावना र प्रवृत्तिले समग्र नेपाली जनतामा देखिएको आकाङ्क्षाको प्रतिनिधि सहर बलले कसरी चैन अगाडि बढाउनुपर्छ । त्यसले निरन्तर रूपबाट नि सहि सदुपयोग गर्ने मौका न संसदमा हुनुपर्छ ।
02:58
Speaker 1
योभन्दा अगाडिका धेरै परम्पराहरू हामीले कतिपय मानकहरू स्थापित छन् । राम्रा मानकहरू थापित छन् ।
03:06
Speaker 1
कतिपय त्यसलाई परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । म सम्माननीय सभामुखले त्तगम्भीर भएर ध्यानाकर्षण गर्न चाहन्छु ।
03:15
Speaker 1
म एउटा कुरा धेरै वर्ष अगाडि को । यो ४२ को ।
03:21
Speaker 1
आजभन्दा ८४ वर्ष अगाडि प्रथम जुन बेला निरकराज थिए बेला हरेक त्यो बेलामा ५ जना सशक्त नग्र राजतन्त्र विरोधी एमपीहरूले धुवाँधार विरोध गरेको कुरा थाहापाएपछि सै कमान्डो लिएर संसद भित्र प्रवेश गरे र सभामुखलाई भने यी ५ जनाको को सभामुखले घुँडा टेकेर महाराज म मर्न तयार छु । तर यो संसदभित्र न मेरो आँखा छ ।
03:52
Speaker 1
न मेरो जिव्रो छ म जे यो हाउस अफ कमन अथवा बेलाको संसदले निर्देश गर्छ । त्यसलाई पालना गर्ने सेवकमात्र हौँ म बताउन सक्दैन भनेको ।
04:07
Speaker 1
यो वास्तवमै सञ्चारको इतिहासमा लोकतान्त्रिक आन्दोलनको र सभामुखको भूमिकामा यो अत्यन्त ठुलो लाइन्डमार्क हो भनेर मैले सुनाउनु खोज्यो । १६४२ को यही घटनापछि संसद र चार् प्रथमको द्वन्दपछि ४९ ६४९ मा मा ४९ मा चारलाई फाँसी दियो ।
04:27
Speaker 1
को काटियो सडकमै यो सम्पूर्ण इतिहासहरू विश्वव्यापी रूपले सभामुखको जुन दायित्व छ । त्यो दायित्व अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दायित्व छ ।
04:38
Speaker 1
आज प्रथम दिन भावनाले म सभामुखको ले कसरी विशेष अधिकारको रक्षा गर्नुपर्छ । संसदको विशेष अधिकारको सुरक्षा त्यो बेलाको बेलायतको स्थितिमा त्यो त्यो लिखित कानुन नभएको स्थिति छ ।
04:54
Speaker 1
अहिले हामी कहाँ संविधान छ । प्रतिनिधि सभा नया
05:00
Speaker 2
सभा नियमावली छ यो भन्दा अगाडि धेरै थापित नजिर र मान्यताहरू छन् र स्वयम् विश्वव्यापी रूपबाट स्थापित लोकतान्त्रिक मान्यताका दस्तावेजहरू हामीसँग छन् । त्यसकारणले निष्पक्ष रूपबाट कुनै पक्ष विपक्षमा विभाजित नभइकन ।
05:14
Speaker 2
कसरी लोकतन्त्रलाई जीवन्त बनाउन सकिन्छ । अहिले देखिएका आम रूपबाट देखिएका चुनौतीहरूलाई सामना गर्नको निम्ति सबैको धारणा सबैको विचार र सबैको मान्यताहरूलाई कसरी समिश्रण गरेर एउटा निष्कर्षमा पुग्न छैन त्यता तर यो संसदले र खास गरी सभामुखले ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता छ ।
05:32
Speaker 2
लोकतन्त्र वाद प्रतिवाद र संवादको प्रक्रिया हो । कहिले काहीँ एउटा विचार र त्यो विचारको विरोधमा अर्को विचार र त्यसको विरोधमा अर्को विचार हुँदाखेरि त्यो घर्षण त्यो तिक्तता त्यो कटुता ले कहिले काहीँ असाममान्छेहरूको थिति पनि सृजना गर्न सक्छ ।
05:49
Speaker 2
तर त्यसको बावजुद पनि ती कटुताभित्र त्यो द्वन्द्वभित्र त्यो सङ्घर्ष भित्रबाट निस्किने सुन्दर सार हो । त्यही हो लोकतन्त्र मान्यो ।
05:58
Speaker 2
त्यसैले त्यो लोकतन्त्रलाई त्यो स्वारमिको रूपमा हामीभित्रको बिच वैचारिक विविधताको कटुतालाई दोषीको दृष्टिकोणले लिनुपर्ने आवश्यकता छैन । समग्र रूपबाट हामी जे जस्तो विचार र दृष्टिकोण बोके पनि ।
06:10
Speaker 2
हामी सबै आफ्ना आफ्ना दलबाट प्रतिबद्ध छौं । तर दलभन्दा राष्ट्र र राष्ट्रियता थलो हो ।
06:16
Speaker 2
त्यसलाई कसरी संरक्षण गर्न सक्छौं । त्यसमा सम्पूर्ण रूपले एक हुनुपर्ने एक हुनुको निम्ति अहिले एउटा नयाँ इतिहास सुरु गर्नुपर्ने आवश्यकता छ ।
06:26
Speaker 2
सभामुखज्यू मलाई कहिले काहीँ यो सान्दर्भिक नहोला तर प्रथम दिन भाको हुनाले मैले भने । सञ्चारमा आफ्नो आफ्नो चलन छ ।
06:35
Speaker 2
शून्य समय स्पेसियल विशेष समय । तर आकस्मिक समयलाई पनि मैले पहिला सभासलाई नि भन्या थिएँ ।
06:43
Speaker 2
आकास्मिक समयलाई पनि अगाडि ल्याएर टिपाउनुपर्ने यो परम्परा जुन यो यो सदनमा यो भन्दा अगाडि थापित भा छ । त्यो परिवर्तन हुनुपर्छ ।
06:52
Speaker 2
आकास्मिक समय भने एमपीको यत्रो विशेष अधिकार हो । प्रधानमन्त्रीज्यू बोल्दा बोल्दै भए पनि सभामुख बोल्दा बोल्दै नबोल्ने अन्तर्राष्ट्रिय परम्परा छ ।
07:02
Speaker 2
तर प्रधानमन्त्री बोल्दा बोल्दै भए पनि कुनै पनि माननीयले हात उठाएर कुनै कुरा भन्न चाहन्छु भने त्यो उसको प्रवेसको कुरा हो । तर त्यो कुरा कस्तो हुनुपर्छ भने अहिले अहिले राष्ट्रिय दृष्टिकोणले अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोणले र कुनै न कुनै ढङ्गले अहिले सदनले अथवा देशले थाहा पाउनुपर्ने कुरा आउनुपर्छ ।
07:22
Speaker 2
त्यस्तो आकस्मिक समयको निम्ति पूर्वजानकारी दिनुपर्ने जो परम्परा बसाल्न खोजिया छ । त्यसलाई म सुधार्नको निम्ति मेरो सल्लाह मात्रै हो ।
07:31
Speaker 2
जस्तो परम्परा तपाई थापित गर्नुहुन्छ । त्यो त हामी सबैको साझा नै हुन्छ ।
07:37
Speaker 2
त्यसैले मेरो अहिले आजको दिन वास्तवमा भन्ने हो नि मलाई राख्नुभएको छ । मैले भने म अहिले अहिले विशेष समयमा राजनीतिक कुरा गर्नु नै केही छैन ।
07:49
Speaker 2
पहिलो दिनमा बोल्दै छु । म खाली शुभकामना भन्दा सभामुखलाई शुभकामना लामो संसदीय अभ्यासको इतिहासमा ।
07:56
Speaker 2
वास्तवमा भन्ने हो भने हामी मोरले वेस्ट मिनिस्टर टाइप बेलाइती संसदीय ढाँचामा सबै त मिल्दैन । तर त्यही ढाँचामा छौं ।
08:05
Speaker 2
त्यो ढाँचा अस्ट्रेलियादेखि जापानसम्म भारत सम्पत्ति ढाँचाले चल्या छ । सञ्चारमा धेरै परम्पराहरू स्थापित भइसकेका छौं ।
08:12
Speaker 2
सभामुखजीलाई त्रो सचिवालय छ । सचिवालयले त्यसलाई ब्रिफिङ गर्न सक्छ र हामीले जुन मानकहरू थापना गर्छौं ।
08:19
Speaker 2
त्यो लोकतन्त्र लोकतान्त्रिक पद्धति संस्कृति व्यवस्था त्यसमा खार्गिए र विश्वस्त आधार एउटा सृजना गर्नुको निम्ति सबैबाट सहयोग हुन्छ र मेरो जे ज्ञान छ त्यो नै सभामुखजीलाई जहिले पनि सहयोग गर्न तयार छ । तर म सभामुखलाई चाहि के भन्छु भने अगि नै हाम्रो सत्ता पक्ष एक जना माननीयले भन्या छु ।
08:41
Speaker 2
यो कुनै ठाउँको बन्दी हुनै सक्दैन । पहिला बन्दी भएर गल्तीहरू भएका छन् ।
08:47
Speaker 2
त्यो फेरि नदोहोरियोस् । र हामीले चाहिँ नि यो चै संसदीय प्ररम्पराविरोधी भयो भनेर ही बाट बोल्न नपरोस् ।
08:55
Speaker 2
यो चाहिँ अहिले पनि म शुभकामना साथ आग्रह गर्न चाहन्छु । त्यसैले यो संसद मैले अस्ति पनि भन्या थिएँ ।
09:04
Speaker 2
२०१५ सालको ऐतिहासिक अत्याधिक बहुमत पछिको अर्को अत्याधिक बहुमत लिएर थापना भएको यो संसद छ । तर यो संसदको भीमका सर्ति भए पनि प्रतिपक्षको आवाद प्रतिपक्षको आवाज हो ।
09:16
Speaker 2
त्यसलाई नियन्त्रण गर्न खोजियो भने आगाको झीलको जतिसुकै सानो भए पनि त्यो आग्रहको झीलको आग्रहकै झिल्को हुन्छ । त्यसलाई कसरी संयोजन संवाद सहमतिद्वारा न विश्वव्यापी रूपबाट थापित लोकतान्त्रिक मान्यता र संसदीय परम्पराहरूलाई स्थापित गर्दै पुराना गलत मानकहरूलाई परिवर्तन गर्दै समान्ने सक्छ मासको कि नयाँ नयाँ मानक थापित होस् ।
