00:00
डोलप्रसाद अर्याल
माननीय
00:02
डोलप्रसाद अर्याल
सदस्यहरू, माननीय परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनालले आकस्मिक सुन्ने र विशेष समयमा उठेका प्रश्नहरूको जवाफ दिनको लागि समय माग गर्नुभएको छ । म उहाँलाई समय दिन्छु ।
00:17
शिशिर खनाल
सम्माननीय सभामुख महोदय , सम्माननीय सभामुख महोदयको आदेश तथा माननीय आसिका तामाङद्वारा सम्मानित सदनमा उठाउनुभएको विषयमा र तथा सम्माननीय सभामुख ज्यूले गर्नुभएको रुलिङको आधारमा म केही विषयहरू प्रष्ट पार्ने अनुमति चाहन्छु । धादिङ जिल्ला धुनिबेसी नगरपालिका वडा नम्बर ९ जुगाडि स्थायी ठिकान भएका सन्तोष राईको उपचारको सिलसिलामा कम्बोडियाको काल्मेट अस्पतालमा मिति १४ मे २०२६ को दिउसो २ बजे मृत्यु भई निजको सब हाल कम्बोडियाको नेममा रहेको खमेर सोबित फ्रेन्सिप हस्पिटलमा राखिएको छ ।
01:02
शिशिर खनाल
निजको अस्पतालमा तिर्न बाँकी उपचार शुल्क र सब गृहमा राखेको सब राखेको शुल्कसहित भुक्तानी गर्दा पार्थि शरिब नेपालमा ल्याउँदा हवाई भाडा समेत जोड्दा धन्दै ८०० अमेरिकी डलर लाग्ने कुरा खर्च लाग्ने जानकारी राजदूतावास बैङ्कक स्थित नेपाली राजदूतावासले हामीलाई जानकारी गराएको छ । यसै प्रसङ्गमा माननीयज्यूले यो सब ल्याउने प्रक्रिया अत्यन्त ढिलो भयो भनेर सम्मानित सदनमा साथसाथै प्रधानमन्त्रीज्यूको कार्यालयमा पनि उहाँले ज्ञापनपत्र राख्नुभएको विषयमा परराष्ट्र मन्त्रालयको अत्यन्त गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ ।
01:43
शिशिर खनाल
सम्मानित सदनलाई मैले के जानकारी गराउँ भने नेपालमा नेपालबाट वैधानिक बाटो विशेष गरी श्रम स्वीकृति लिएर विदेश जाने नेपाली नागरिकहरूको हकमा हाम्रो वैदेशिक रोजगार विभागमा इन्शुरेन्स हुन्छ र त्यो मार्फत अथवा अन्य राहत उद्धारको प्रक्रियाहरू हामी धेरै सहज ढङ्गले गर्न सक्छौं । तर वैधानिक अवैधानिक बाटो प्रक्रियाबाट विदेशमा जानुभएका नेपालीहरूको उद्धारको प्रक्रिया अत्यन्त जटिल रहेको छ ।
02:20
शिशिर खनाल
यो विषयमा हाम्रो सरकार बनिसकेपछि यस्तो खाले अवैधानिक तरिकाबाट अथवा श्रमको वैधानिक बाटोबाट विदेश जानुहुने नेपालीहरूलाई उद्धार गर्नुपर्यो भने नेपाल सरकारसँग त्यस्तो खाले फण्ड थिएन । हामी सरकारमा आइसकेपछि यहाँहरूले उठाउनुभएका विभिन्न गुनासोहरू सुनिसकेपछि र आफ्नो आफूले देखेका विषयहरूलाई पनि हामीले अत्यन्त गम्भीरतापूर्वक लिएर हामीले अर्थ मन्त्रालयसँग परराष्ट्र मन्त्रालयले केही स्रोतको व्यवस्थापन गर्नको लागि भनेर अनुरोध गरिसकेपछि यो वर्ष यही अहिले चालु सुरु भएको आर्थिक वर्षमा अर्थ मन्त्रालयबाट १५ करोड रुपैयाँ विनियोजित भएको छ र त्यसैको आधारमा हामीले एउटा कार्यविधि बनाउने विषयमा केही समय लागेको छ ।
03:03
शिशिर खनाल
कार्यविति बनाउने विषय माननीयज्यूले निवेदन गर्नुभएको जस्तो मैले यहाँहरूलाई विश्वास के दिलाउन चाहेँ भने हामीले अल्छी भएर गर्न नचाहेर नभएको विषय हैन । यो अलिकति गम्भीर विषय पनि छ र म सम्मानधित सदनलाई केही विषयमा अलिकति घोत लिन अनुरोध गर्छु भने हामी भन्दा अत्यन्त सम्पन्न पश्चिम देशका माननीयज्यू आफै जुन देशमा लामो समय अनुभव गर्नुभयो ।
03:30
शिशिर खनाल
त्यो देशको पनि उहाँहरूले अध्ययन गर्नुभएको हुन्छ । यसरी अवैधानिक अथवा कतिपय अवस्थामा आफ्नै खर्चमा विदेश गएका आफ्नो नागरिकहरूलाई राज्यले यसरी करदाताको पैसा प्रयोग गरेर उद्धार गर्ने गरेको देखिँदैन ।
03:47
शिशिर खनाल
र हामीलाई यो एउटा ठुलो मोडल पोलिसीको चाहिँ मोडल क्वेस्चन मोडल हाजर्डपलिसी भन्छ । हामीसँगै यो पैसा त आयो तर यसको प्रयोग कहाँ गर्ने कहाँ नगर्ने कसरी गर्ने कसरी नगर्ने भन्ने कुरामा चाहिँ हामीले अत्यन्त गम्भीरतापूर्वक सोच्नुपर्यो ।
04:04
शिशिर खनाल
नेपालमा धेरै नेपालीहरूले नेपाली नागरिकहरू जो विदेशमा जानुभएको छ । विभिन्न कारणले उद्धार गर्नुपर्ने देखिन्छ ।
04:12
शिशिर खनाल
कतिपय सेल्टरहरुमा पनि महिलाहरू धेरै हुनुहुन्छ । औषधी उपचारको रूपमा कोमामा हुनुहुन्छ ।
04:18
शिशिर खनाल
कतिपय ठाउँहरूमा अबसबव्यवस्थापन गर्नुपर्ने विषय त छँदै छ । अथवा चाहिँ कतिपय ठाउँमा लिगल रिपोर्ट्सको लागि पनि उहाँहरूलाई सपोर्ट गर्नुपर्ने अवस्था छ ।
04:28
शिशिर खनाल
तर सीमित स्रोत छ । हामीले पछिल्लो ४ महिनामा मात्रै वैशाखदेखि १० ओटा जति हामीले सब नेपाल ल्याएका छौं ।
04:37
शिशिर खनाल
८६० जना भन्दा बढी नेपालीहरू कम्बोडियामा नेपालको श्रम समता पनि छैन । भिजिट भिजामा जानुभएको छ ।
04:44
शिशिर खनाल
स्क्याम सेन्टरमा काम गरिरहेको ८६० जना नेपाली नागरिकहरूलाई हामीले कम्बोडियाबाट पछिल्लो केही केही महिनामा ल्याएका छौं । तर हाम्रो लिसीमित स्रोतको प्रयोग कहाँ गर्ने त ।
04:56
शिशिर खनाल
हरेक दुःख परेको नेपालीलाई मानवीय दृष्टिकोणले हेर्दा
05:00
शिशिर खनाल
प्रयोग गर्नु पर्ने देखियो । तर फेरि सरकारको दुइटा प्रमुख दायित्व हुन्छ ।
05:06
शिशिर खनाल
एउटा आफ्नो नागरिकको संरक्षण गर्नुपर्ने अर्को फ्युडसरी रेस्पोन्सिबिलिटी करदाता कानुनी रूपमा वैध रूपमा करदाताले तिरेको पैसाको संरक्षण अथवा सही ठाउँमा प्रयोग गर्नुपर्ने उसको दायित्व हुन्छ । संसदले किन बजेट पास गर्छ भने हामीले सरकारले गरेको काम गर्न खोजेको कामको सही ढङ्गले कमाएको मेहनत गरेर कमाए र करदाताले तिरेको पैसा कसैले चाहिँ सरकारले गर्यो भनेको काम गर्यो भने गैरकानुनी काम गर्यो भने त्यसलाई उद्धार गर्नलाई प्रयोग गर्ने कि नगर्ने त ।
05:41
शिशिर खनाल
त्यो मोडल एथिकल डिमेन्सन छ पोलिसी हो । मानवी ढङ्गले गर्नुपर्यो आफ्नो नागरिकको उद्धार गर्नुपर्यो ।
05:47
शिशिर खनाल
तर वैध रूपमा आर्जन गरेको सम्पत्ति अवैध क्रियाकलापलाई प्रोत्साहित गर्छ कि जति हामीले चाहिँ वैध रूपमा ट्याक्स कलेक्टरबाट लिएको पैसा छ । अवैध क्रियाकलापमा झन उत्साहितको बनाउँछ कि हाम्रो सरकारको निर्णयले भनेर हामी अलिकति घुस लिन चाहिँ पक्कै परेको विषय भएर हेर्दा अत्यन्त सहज गर्दिन त भइहाल्थ्यो नि ।
06:09
शिशिर खनाल
किन ढिलो गर्या होला भन्ने विषयमा चाहिँ अलिकति हामीलाई यो कार्यविधि बनाउन समय लागे के हो । यो विषय अत्यन्त गम्भीर थियो र मलाई लाग्छ यो सम्मानित सदनले बुझ्नुपर्ने पर्छ र घोत्लिन पनि पर्छ ।
06:21
शिशिर खनाल
अल्टिमेटली हामीलाई हाम्रो हामी जनप्रतिनिधि हौं र हामीलाई हाम्रो करदाताले दिएको पैसाको सही ठाउँमा उपयोग हुनुपर्छ भन्ने कलेक्टिभ सामूहिक जिम्मेवारी पनि हाम्रो हो । यो भन्दै गर्दाखेरि हामीले एउटा कार्यविधि बनाएर हामीले अहिले अर्थ मन्त्रालयमा पठाएका छौं ।
06:37
शिशिर खनाल
अर्थ मन्त्रालयबाट स्वीकृत प्राप्त हुनेबित्तिकै यो कार्यविधि कार्यान्वयनमा आउँछ र हामीले सकेसम्म अहिले अहिले अहिले हामीले कार्यविधिमा केही सीमित प्रस्तावहरू मात्रै गरेका छौं । त्यसमा सब फिर्ताको विषयमा कोमा अथवा चाैविसे हिसाबले उपचार त्यसमा पनि केही सीमितता राखेका छौं जस्तै अनलिमिटेड पैसा लाग्यो भने १ करोड अथवा ५० लाख रुपैयाँ लाग्यो भने के गर्ने भन्दा हामीले यसलाई १२ लाख रुपैयाँसम्म चाहिँ नेपाल सरकारको क्याप राखेका छौं ।
07:04
शिशिर खनाल
यो प्रस्तावित कार्यविधिमा अर्थ अझै प्रक्रियामा नै छ । त्यसपछि उपचारको क्रमबाट विशेष बिरामी भएको बिरामीहरूलाई नेपाल फिर्ता गर्नुपर्यो भने जस्तो अवस्था एकदमै सीमित प्रावधानहरू मात्रै राखेर अहिले अर्थ मन्त्रालयमा पठाएका छौं र त्यो हामी कहाँ आउने बित्तिकै हाम्रो परराष्ट्र र मन्त्रालयले मन्त्रालयले स्वीकृत स्वीकृत भराउनेबित्तिकै यो यो कार्यविधिअनुसार माननीयज्यूले उठाउनुभएका र अन्य सन्तोष राई लगायत अन्य थुप्रै व्यक्तिहरू हुन्छ ।
07:32
शिशिर खनाल
उहाँहरूको शब नेपाल ल्याउनुपर्ने छ । त्यसमा हामी अगाडि बढ्छौं भनेर मैले सम्मानित सदनलाई जानकारी गराए ।
