00:01
Speaker 1
माननीय सदस्यहरू, समसामयिक विषयमा दलगत रूपमा बोल्नका लागि माननीय सदस्यहरूको नाम प्राप्त हुन आएको छ । म उहाँहरूलाई बोल्न समय दिन्छु ।
00:23
Speaker 1
सर्वप्रथम माननीय सदस्य गणेश पराजुली ब
00:38
Speaker 2
यो विषम परिस्थितिको घडीमा आफ्नो दलको तर्फबाट कुरा राख्नको लागि समय उपलब्ध गराउनु भएकोमा सम्माननीय सभामुखज्यूलाई विशेष कृतज्ञ प्रकट गर्न चाहन्छु । र यस सम्मानित सदनमा सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूले विपदपछि र विपत तत्कालै नेपाल सरकारले सरकारको तर्फबाट गरेका सबै गतिविधि र जनताको जीवन रक्षाको लागि गरिएका सबै गतिविधिको विषयमा स्पष्ट जानकारी दिएर गइसक्नुभएको छ ।
01:01
Speaker 2
उहाँप्रति दल र सम्पूर्ण यो सम्मानित सदन कृतज्ञ प्रकट गर्दछ । सम्माननीय सभामुख महोदय, आज सदन पुनः सञ्चालन हुँदै गर्दा सबैभन्दा पहिला म गत भदौ १० गते देशले भोगेको महाविपत्तिमा ज्यान गुमाउनुहुने सम्पूर्ण नेपाली तथा विदेशी नागरिक प्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु ।
01:18
Speaker 2
शोक सन्तप्त परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछु । घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दै बेपत्ता सबैको खोजी खोजीमा राज्यले अन्तिम सम्भावनासम्म प्रयास जारी राखोस् भन्ने आग्रह गर्दछु ।
01:30
Speaker 2
यति थिए र देशले सबैभन्दा भयावह पृ प्राकृतिक महाविपत्ति मध्येको महाप्रलयको सामना गर्नुपरेको छ । यस्तो प्रलय यो पुस्ताले नसुनिएको थियो न देखिएको थियो ।
01:40
Speaker 2
तर आज कल्पना नगरिएको पलसँग जुद्दै छौं । उत्तरतिरको हिमाली क्षेत्रमा भएको कुनै गढबढीका कारण सुरु भएको विनाशकारी भावबोढेकोशी हुँदै त्रिशुली नदी प्रणालीमा प्रवेश गर्दा हजारौं परिवारको जीवन छिनभरमै समाप्त मात्र भएन हजारौं परिवार हजारौं परिवारलाई विचलित बनायो ।
01:56
Speaker 2
आकलन नै गर्न नसक्ने भौतिक स्थिति त छँदै छ । इतिहाससँग जोडिएको त्रिशुली सभ्यता नै निमिट्यान्न पारिदियो ।
02:03
Speaker 2
आजसम्म मृत्यु सङ्ख्या १०० नागरिक सकेको छ । हजारौं अझै बेपत्ता छन् ।
02:09
Speaker 2
विदेशी नागरिक समेत सम्पर्क विहिन छन् । गाउँबस्ती सडक, पुल, जलविद्युत आयोजना र अन्य पूर्वाधारमा अल पनि क्षति पुगेको छ ।
02:17
Speaker 2
खोज तथा उद्धार अझै जारी छ । विशेष त जलवियोजनको सुरुङभित्र पुरिएका दबिएका र फसेका नागरिकको उद्धार गर्ने प्रयास जारी छ ।
02:26
Speaker 2
धेरैको उद्धार पनि भइसकेको छ । तर धेरै धेरै समक्ष अझै पुग्न सकिएको छैन ।
02:33
Speaker 2
सुरुङभित्र मात्र होइन सुरुङ्ग बाहिर पनि जटिल भौगोलिक बनोट तथा कठिन खोचहरू भएका कैयौं ठाउँमा फसेका नागरिकलाई उद्धार गर्ने र राहत पुर्याउने प्रयास निरन्तर जारी रहेको छ र धेरै ठाउँमा पुग्न पनि अझै बाँटी छ । सम्माननीय सभामुख महोदय, यति ठुलो विपत्तिको सामना गर्नुपर्दा हाम्रो स्रोत साधन प्रविधि र उद्धार क्षमता पर्याप्त छैनन् भन्ने यथार्थ पनि हामीले स्वीकार्नुपर्छ ।
02:57
Speaker 2
यद्यपि अभाव र सीमितताका बिच उपलब्ध स्रोत साधन र प्रविधिको अधिकतम उपयोग गर्दै नागरिकको जीवन बचाउन नेपाली सेना नेपाल प्रहरी सशस्त्र प्रहरी, स्वास्थ्यकर्मी स्थानीय प्रशासन विपत् व्यवस्थापन संयन्त्रदेखि स्वयम् सेवक सम्मले अहोरात खटेर गरेको कार्यप्रति हामी प्रशंसा गर्न चुक्नुहुँदैन । अझ धेरै गर्न बाँकी छ ।
03:16
Speaker 2
तर नागरिकको जीवन रक्षाका लागि भएको यो त प्रयासप्रति सरकार र मैदानमा खट्टी सम्पूर्ण संयन्त्रलाई धन्यवाद दिनैपर्छ । आजको आवश्यकता कमजोरी लुकाउने पनि होइन ।
03:26
Speaker 2
भएको प्रयासलाई अबमूल्यन गर्ने पनि होइन । कमजोरी स्वीकार्दै उपलब्ध प्रत्येक सम्भावनालाई नागरिकको जीवन रक्षामा केन्द्रित गर्न गर्ने हो ।
03:34
Speaker 2
सभामुख महोदय , यस्तो विषम परिस्थितिमा राज्यले आफूसँग भएका सीमित स्रोत साधन र सरकारी संयन्त्र मात्र परिचालन गरेर आफ्नो जिम्मेवारी पूरा भएको ठान्नु हुँदैन र ठानेको छैन भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । राज्यभित्र र बाहिर रहेका विपत् व्यवस्थापनका भुक्तभोगी तथा अनुभवी व्यक्ति जलविज्ञ भूगर्भ विध हिमनदी विज्ञ उद्धार तथा सुरुङ विशेषज्ञ चिकित्सक, इन्जिनियर, पूर्व सुरक्षाकर्मी प्रविधि विज्ञ तथा अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव हासिल गरेका नेपालीहरूलाई समेत खुला अपिल गरेर राष्ट्रिय अभियानमा जोड्नुपर्छ ।
04:04
Speaker 2
आवश्यकता पर्दा निजी क्षेत्र विश्वविद्यालय अनुसन्धान संस्था नागरिक समाज र मित्र राष्ट्रसँग भएका विशेषज्ञता र प्रविधि समेत तत्काल परिचालन गर्नुपर्छ । विपतको यो गाडीमा ज्ञान र अनुभवलाई जति छिटो उपयोग गर्न सकिन्छ ।
04:17
Speaker 2
त्यति धेरै नागरिकको जीवन रक्षा गर्न सकिन्छ । राज्यले यसलाई प्रािक्रथमिकतामा राख्नुपर्छ र राखेको छ भन्ने कुरा मैले स्पष्ट बुझेको छु ।
04:27
Speaker 2
यस्तो बेला राज्यका हरेक अङ्गको पहिलो प्राथमिकता नागरिकको जीवन रक्षा हो । सरकार संसद सुरक्षा निकाय स्थानीय तह निजी क्षेत्र सामाजिक सङ्घसंस्था विज्ञ समुदाय र नागरिक सबै एउटै उद्देश्यमा उभिएको अनुभूति पीडित परिवारले गर्न पाउनुपर्छ ।
04:41
Speaker 2
त्यसका लागि सरकारले कसलाई कहाँ परिचालन गरेको छ । कुन विशेषज्ञको सहयोग लिएको छ ।
04:47
Speaker 2
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग के सहयोग मागिएको छ । कहाँ उद्धार भइरहेको छ ।
04:52
Speaker 2
कहाँ पुग्न बाँकी छ र आगामी घण्टामा राज्यले के गर्दै छ । स्पष्ट र तथ्यगत नियमित छ साना सरकार प्रमुख वा जिम्मेवार उच्च तहबाट आम नागरिकलाई दिइरहनुपर्छ ।
05:04
Speaker 2
सूचना केवल तथ्य सार्वजनिक गर्ने माध्यम मात्र होइन । यस्तो सङ्कटमा त्यो नागरिक राज्यबिच कायम विश्वास कायम गर्ने महत्वपूर्ण सेतु पनि हो ।
05:13
Speaker 2
महाविपत्तिको सबैभन्दा कठिन घडीमा एउटा नागरिकले म एक्लो छैन । मेरो राज्य मेरो खोजीमा छ ।
05:20
Speaker 2
राज्यसँग भएको सम्पूर्ण शक्ति ज्ञान प्रविधि र संयन्त्र मेरो जीवन बचाउन परिचालित छ भन्ने अनुभूति अनुभूति गर्न पाउनुपर्छ पाउनुपर्छ । त्यो अनुभूति पीडित र बेपत्ता परिवारको आत्म विश्वास हो ।
05:32
Speaker 2
उद्धारकर्मीको उर्जा हो र सङ्कटसँग जुन सिङ्गो राष्ट्रको सामर्थ्य पनि हो । त्यसैले आज सरकारलाई धन्यवाद दिँदै अझ दृढ दृढतापूर्वक भन्न चाहन्छु ।
05:41
Speaker 2
उपलब्ध क्षमता मै सीमित हुनुहुँदैन । देशभित्र र बाहिर जहाँ ज्ञान अनुभवी ज्ञान अनुभव प्रविधि र सहयोग उपलब्ध छ ।
05:49
Speaker 2
त्यसलाई जोडेर अन्तिम नागरिकको जीवन मक्षा र अन्तिम बेपत्ताको खोजी हुँदासम्म राज्यको सम्पूर्ण सामर्थ्य परिचालन रहनुपर्छ रहनुपर्छ र भइरहने छ भन्ने कुरामा पनि विश्वस्त छु । यस्तो महाविपत्तिको घडीमा राज्यका विभिन्न अङ्गमा अङ्गका प्रमुख जिम्मेवारीमा बसेका प्रत्येक व्यक्तिले सबैभन्दा पहिला यो क्षणमा मेरो प्राथमिक जिम्मेवारी के हो भन्ने मूल मर्म कहिले बिर्सन हुँदैन ।
06:11
Speaker 2
मानवीय पीडाले भावुक बनाउनु स्वभाविक हो । तर जिम्मेवारीमा रहेका रहेको नीतित्व भावनामा बहकिएर वा आफ्नो प्राथमिक दायित्वबाट वञ्चित हुँदा त्यसको असर सिङ्गो राज्य संयन्त्रको प्रभावकारितामा पर्न सक्छ ।
06:22
Speaker 2
सीमित स्रोत साधन भएको अवस्थामा त झन् उपलब्ध जनशक्ति, प्रविधि, सूचना र साधनको अधिकतम परिचालन गराउन सक्ने दरिलो संयमित र निर्णय क्षमता प्रस्तुत गर्न सक्ने नेतृत्व आफ्नो जिम्मेवारीको केन्द्रमा निरन्तर उपस्थित रहिरहनुपर्छ । सङ्कटको समयमा नेतृत्वको भूमिका स्वयम् सबै काम गर्न दौडिने मात्र होइन ।
06:40
Speaker 2
सही ठाउँमा सही निर्णय र व्यक्तिलाई परिचालन गर्ने आवश्यक निर्णय तत्काल गर्ने अवरोध हटाउने र सम्पूर्ण संयन्त्रलाई एउटै उद्देश्य नागरिकको जीवन रक्षामा केन्द्रित गराउने हो । त्यसैले यस्ता विपत्तिमा नेतृत्वको आफ्नो जिम्मेवारीको स्थान छोडी कमान कोडिनेसन कम्युनिकेसनको श्रृङ्खला बलियो बनाइराख्नुपर्छ ।
06:57
Speaker 2
मैदानमा खटिएका सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी, प्राविधिक कर्मचारी र स्वयम्सेवकले हाम्रो पछाडि निर्णय लिन सक्ने राज्य नेतृत्व नेतृत्व दिलदापूर्वक उभिएको छ भन्ने अनुभूति गर्न पाउनुपर्छ । जिम्मेवार नेतृत्वको उपस्थिति आफैमा उद्धारकर्मीका लागि सहज निकायहरूका लागि निर्देशन र नागरिकका लागि भरोसा हो ।
07:13
Speaker 2
त्यसैले सङ्कटका बेला पदमा रहनु मात्र नेतृत्व होइन । आफ्नो प्राथमिक जिम्मेवारी पहिचान गरी त्यसैमा अढिक रहँदै प्रत्येक निकायले अझ जिम्मेवार र परिणाममुखी ढङ्गले परिचालन गर्न सक्नु पनि वास्तविक नेतृत्वको परीक्षा हो ।
07:26
Speaker 2
सभामुख महोदय , यस विपतको घडीमा राज्यले आफूसँग भएका सबै संयन्त्र परिचालित गरेर हेलिकप्टर ड्रोन भारी उपकरण र स्थलमार्गबाट उद्धार सञ्चालन गरिरहेको छ । अहिलेसम्म करिब ११० भन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिसकेको छ ।
07:40
Speaker 2
कठिन मौसम नदीको अत्यन्त तीब्र भाव सडक अवरोध पहिरो र सुरुङभित्र जमिनको माटो ढुङ्गाका बिच पनि सुरक्षाकर्मी तथा उद्धारकर्मी आफ्नो ज्यानको जोखिम मोलेर काम गरिरहेका छन् । उद्धारको जटिलता बढेपछि छिमेकी राष्ट्रलगायत दयका विशेषज्ञ टोलीसँग सहकार्य गरिएको छ ।
07:55
Speaker 2
विशेषत जलविद्युत आयोजनाका सुरुङभित्र सम्भावित रूपमा फसेका संयु सर्मिक सम्म पुग्न नेपाली सेना तथा अन्तर्राष्ट्रिय टिलरको विशेषज्ञहरू संयुक्त रूपमा परिचालित भइरहेका छन् । तर सरकार सञ्चालन पक्षीय संसदीय दलको उपनेताको हैसियतको रूपमा मैले सरकारका काम मात्र सुनाएर आफ्नो दायित्व पूरा भएको ठान्नु हुँदैन ।
08:13
Speaker 2
आज हामीले दुई ओटा कुरा एकै साथ भन्न सक्नुपर्छ । राज्यले गरेको अथक प्रयासको सम्मान पनि गर्नुपर्छ र राज्यको तयारीमा देखिएका कमजोरीको कठोर पाठ बाट कठोर पाठ पनि सिक्नुपर्छ ।
08:25
Speaker 2
हामीसँग विगत व्यवस्थापन संयन्त्र थियो । चितवने प्रणाली थियो ।
08:29
Speaker 2
सुरक्षाकर्मी थिए । तर यस्तो हिमाली क्यास्केडिङ डिजास्टर हिमचोटने र माटो एकै पटक खसरी नदी खस्ने नदी थुनिने र त्यसपछि अचानक प्राकृतिक बाँजोडेर आउने प्लाइका लागि हाम्रो तयारी पर्याप्त रहेन छ ।
08:42
Speaker 2
अध्ययनले यो घटना सामान्य वर्षाजन्य बाढी भन्दा फरक प्रकृतिको भएको देखाएको छ । प्रारम्भमा भूकम्प भन्ने भ्रम समेत सिर्जना भयो ।
08:50
Speaker 2
तर पछिल्लो वैज्ञानिक विश्लेषणले विशाल ग्लासी र आइस र कोल्याप्स लाई मुख्य कारणको रूपमा देखाएको छ । सभामुख महोदय , यस महाविपत्तिले हाम्रो विकास मोडलमा पनि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
09:03
Speaker 2
भोटेकोशी त्रिशुली नदी कोरिडोरमा निर्माण भएका विद्युत् उत्पादन गरिरहेका तथा निर्माण निर्माणाधीन धेरै ओटा जलविद्युत आयोजनामा बाढीबाट गम्भीर रूपमा क्षति ग्रस्त बनाएको छ । कतिपय आयोजनाको बाँध, विद्युत्गृह, सुरुङ्गमार्ग, पहुँचमार्ग तथा अन्य संरचनामा व्यापक क्षति पुगेको मात्र होइन ।
09:18
Speaker 2
मर्मत गर्न नसकिने र पुनर्निर्माण नै गर्नुपर्ने गरी ध्वस्त पनि बनाएको छ । प्रारम्भिक विवरणअनुसार ४३१ मेगावाटभन्दा बढी चालो विद्युत उत्पादन क्षमता राष्ट्रिय गृडबाटविचेत मात्र मात्र भएको होइन ।
09:30
Speaker 2
पुनर्निर्माण नभएसम्म फेरि जोडिने वाला छैन । जसका कारण विद्युत् निर्यात रोक्नुपर्ने आन्तरिक माग व्यवस्थापनको लागि विशेष प्रक्रिया अपनाउनुपर्ने अवस्था सृजना भएको छ ।
09:40
Speaker 2
उत्पादन केन्द्रमा मात्र होइन प्रसारण लाइन सब विस्लेषण र अन्य उर्जा पूर्वाधारमा समेत ठुलो क्षति पुगेको छ । यसले हामीलाई एउटा गम्भीर प्रश्न सोध्न बाध्य बनाएको छ ।
09:51
Speaker 2
हामीले विकास त गर्यौं । हिमालयको बदिनदो प्रकृति हिम नदीको जोखिम पहिरो, डेब्रिस फ्लो, र नदीको भावलाई बुझेर विपत् सहन सक्ने विकास गर्यौं कि गरेनौं ।
10:01
Speaker 2
पुनर्निर्माण पुरानै संरचनामा फेरि वि ठाउँमा ढङ्गले बनाउने कि फरक तरिकाबाट सोच्ने यो विषयमा गम्भीर अनुसन्धान तथा बहस पनि सँगसँगै अगाडि बढाउनुपर्ने छ । प्रत्येक जलविद्युत् आयोजना प्रसारण लाइन र नदी करिडोरका पूर्वाधारलाई नयाँ जोखिम मूल्याङ्कन र क्लाइमेट रेजिलेन्ट मापदण्डका आधारमा पुनर्विचार गर्नुपर्ने भएको छ ।
10:19
Speaker 2
प्रत्येक ठुला आयोजना राजमार्ग पुल र नदी किनारको बस्तीका लागि क्लाइमेट ग्लासियर रिक्स रिट अनिवार्य गर्न अनिवार्य गर्न फरक तरिकाबाट सोच्ने कि ? यो विषयमा गम्भीर अनुसन्धान तथा बहस पनि सँगसँगै अगाडि बढाउनुपर्ने छ ।
10:32
Speaker 2
सीमापार नदी प्रणालीका लागि रियल टाइम हाइरोलोजिकल तथा जियोलोजिकल डेटा सेयरिङ प्रणाली अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्छ । हिमताल मात्र होइन ग्लासिएर कोल्याप्स रक्स बुलाने र टेम्पररी बेरेर लेखसमेत निगरानी गर्ने सेटलाई सेन्सर र साइरन नेटल प्रणाली जडानमा प्रभावकारी साझेदारी गरिनुपर्छ ।
10:47
Speaker 2
यो विपत्तीको अर्को कार्य लाग्दो मानव पक्षीको क्षति पनि अत्यान्त सम्बन्धित ल बनेको छ । सम्पर्क विहीनको सङ्ख्या करिब ४०० जति रहेको सार्वजनिक भए पनि तथ्याङ्क अझै बढ्न सक्ने छ र यो १०० भन्दा बढी फेला परिसकेको छ ।
11:02
Speaker 2
परिवारजन परिवार जन पत्ता नलागेका तथा तत्काल पहिचान खुल्न नसकेका मृतकको हकमा राज्यले गरिएको कार्यलाई अन्तिम संस्कार गरिएको वा गाडिएको भनेर भ्रम छर्ने प्रयास पनि गरेको देखिन्छ । मानवीय संवेदना वृष र ती आफु जन गुमाएर पीडा भोगिरहेका परिवारजनको दुःखमा दुषित राजनीतिक आक्रोस आक्षेपको राजनीतिकको रोटी सिक्नु छेक्ने दुस्प्रयासले हामी कसैलाई सकारात्मक लाभ प्रदान गर्ने छैन ।
11:24
Speaker 2
ठुलो सङ्ख्यामा मानवीय क्षति भएको विपतमा अपनाइने डिजास्टर विक्रिमा आइडेन्टिफिकेसन डिवाई सम्बन्धित सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार प्रत्येक मृतकको छुट्टा छुट्टै अभिलेख तयार गर्ने उपलब्ध शारीरिक तथा फरेन्सिक विवरण र फोटो सुरक्षित गर्ने दिने नमुना सङ्कलन नमुना सङ्कलन गर्ने, प्रोफाइलिङ गर्ने विशिष्ट पहिचान नम्बर दिने र सुरक्षित राखिएको स्थानसमेत अभिलेखीकरण गर्ने प्रक्रिया अपनाइएको छ । त्यसपछि परिवारजन वा आफन्तको डिएनए तथा अन्य प्रमाणसँग मिलान गरी भविष्यमा पहिचान स्थापित गर्न सकिने गरी सबलाई जमिन मुनी व्यवस्थित र सम्मानजनक र पछि पुनः प्राप्त गर्न सकिने गरी अस्थायी रूपमा सुरक्षित राख्ने प्रणाली अपनाइएको छ ।
11:58
Speaker 2
यसको मूल उद्देश्य मृतकको पहिचान थाहा पाउने अधिकार सुरषित राख्न अपनाइको विश्वव्यापी अभ्यास हो । तर यस्तो संवेदनशील प्रक्रियामा सही काम गर्नु जति महत्त्वपूर्ण छ ।
12:08
Speaker 2
सोही काम भइरहेको छ भन्ने विश्वास आम नागरिकलाई नागरिकमा स्थापित गर्नुपर्ने राज्यको जिम्मेवारी हो । त्यसैले सरकारले प्रत्येक सबसँग सम्बन्धित डिएनए प्रोफाइल फरेन्सिक रेकर्ड आइडेन्टिफिकेसन कोड तथा सुरक्षित राखिएका स्थानको विवरण व्यवस्थित रूपमा डिजिटल अभिलेखमा सुरक्षित गरिएको छ कि छैन ।
12:23
Speaker 2
कुन मापदण्ड र प्रोटोकल पालना गरिएको छ र भविष्यमा परिवारजनको डीएनएसँग कसरी मिलान गर्न गरी पहिचान गरिने छ भन्ने कुरा आम नागरिकले बुझ्ने सरल भाषामा नियमित रूपमा जानकारी गराउनुपर्छ । व्यक्तिगत तथा डीएनएसम्बन्धी संवेदनशील विवरण सार्वजनिक गर्ने होइन ।
12:38
Speaker 2
ती विवरण सुरक्षित राखिएको पहिचान प्रक्रिया विश्वसनीय ढङ्गले चलिरहेको सुनिश्चितता सार्वजनिक गर्ने हो । यसले अनावश्यक भ्रम र अफवाहलाई रोक्ने छ ।
12:47
Speaker 2
पीडित परिवारलाई आफ्नो प्रियजनको पहिचान हुने आशा र भरोसा दिन्छ र राज्यप्रतिको विश्वास छ । अझ अझ कायम राख्ने छ ।
12:55
Speaker 2
म सरकारलाई अझ यही सदनबाट आग्रह गर्न चाहन्छु । प्रत्येक मृतकको नाम प्रत्येक वेपत्ताको विवरण प्रत्येक उद्धार प्रत्येक राहत वितरण प्रत्येक खर्च नागरिकले हेर्न सक्ने गरी पारदर्शी बनाउनुपर्छ र सरकारले सो प्रक्रियालाई अगाडि बढाइरहेकोमा पनि विश्वस्त रहेको छु ।
13:09
Speaker 2
यस सङ्कटमा निजी क्षेत्र सरकारी संस्था रेडक्रस, स्वयम्सेवक, स्थानीय समुदाय व्यवसायी प्रवासी नेपाली नेपाली सामान्य नागरिकले देखाएको सहकारीले पनि स्मरण नै छ । कसैले रकम दिएर कसैले औषधि, खाद्यान्न र पानी पुर्याएर कसैले हेलि उपकरण उपकरण उपलब्ध गराएर कसैले आफ्नै ज्यान जोखिममा राखेर मानिस बचाए ।
13:27
Speaker 2
विपत्तिको घडीमा राज्य यही मात्र होइन । समाजमा एउटा ठुलो उद्धार संयन्त्र बनेको छ ।
13:32
Speaker 2
ती सबैप्रति यस सदनबाट धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु । सभामुख महोदय , यस महाविपत्तिको घडीमा छिमेकी मित्र राष्ट्रहरूसहित संयुक्त राष्ट्रसङ्घ तथा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय निकायले उद्धार विशेषग्य प्रविधि र सामग्री आर्थिक सहायता मानवीय सहयोगको हाइ फ ल्याउँदै नेपालप्रति देखाएको तत्परता र सद्धाप्रति हामी मुक्त कण्ठले प्रशंसा गर्दै हार्दिक कृतज्ञता प्रकट गर्छौं ।
13:52
Speaker 2
तर यही विपत्तिले हामीलाई विश्व समुदाय समक्ष एउटा गम्भीर प्रश्न उठाउन बाध्य बनाएको छ । विश्वव्यापी जलवायु सङ्कट सिर्जना गर्न नेपालको योगदान नगर्ने हुँदा हुँदै त्यसको सबैभन्दा कठोर मूल्य हिमाल पहाड र कमजोर अर्थतन्त्र भएका हामी जस्ता मुलुकले किन लाई चुकाइराखनुपर्ने ।
14:08
Speaker 2
संयुक्त राष्ट्रसङ्गको महासचिवले समेत नेपाल जस्ता हिमाली मुलुकले आफूले सिर्जना गरेको सङ्कटको प्रहार बेहोरिरहेको भन्दै विश्वलाई पटक पटक सचेत गराउनुभएको छ । नेपालले तीन दशक भन्दा केही बढी अवधिमै आफ्नो ही क्षेत्रको झन्डै एक तिहाइ गुमाइसकेको छ ।
14:22
Speaker 2
र पछिल्लो दशकमा हिमनदी पग्लिने गति अघिल्लो दशकको तुलनामा उल्लेखित रूपमा तीब्र भएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अभिलेखमा रहेको छ । त्यसैले आज हामीले प्राप्त भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग प्रति कृतज्ञ रहँदै पनि नेपालको नेपालको आवाज केवल हामीलाई सहयोग गरिदिनुस् भन्ने भन्ने याचना मात्र सीमित गर्नुहुँदैन ।
14:39
Speaker 2
यो विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था पनि अगाडि बढिसकेको छ । पदेशिकरिमेन्टले जलवायु परिवर्तनबाट हुने लस न डयामेजलाई औपचारिक रूपमा स्वीकार गरेको छ ।
14:47
Speaker 2
कोप २७ ले जलवायु विपत्तिबाट गम्भीर रूपमा प्रभावित बन्डेबल डेभलोपिङ कन्ट्रिका का लागि छुट्टै लस ड्यामेज फन्ड स्थापना गर्ने ऐतिहासिक निर्णय गरिसकेको छ र विकसित मुलुकले कमजोर तथा बढी जोखिममा रहेका लुक लागि विपत्ति सहायता उपलब्ध गराउने नीतित्व लिनुपर्ने व्यवस्था फेरि फ्रेमवर्क मै रहेको छ । अझ महत्त्वपूर्ण कुरा नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयसमक्ष ऐतिहासिक उत्सर्जनबाट सिजित खेतीका सन्दर्भमा यो दान वा क्रिपा होइन कम्पेन्सि क्लाइमेट जस्टिस को प्रश्न हो भन्ने स्पष्ट कानुनी धारणा प्रस्तुत गरिसकेको छ ।
15:17
Speaker 2
त्यसैले भोटेकोशी त्रिसुलीको यो विपत्तिलाई समेत वैज्ञानिक रूपमा अध्ययन गर्दै नेपालको आफ्नो सम्पूर्ण आर्थिक तथा गैरआर्थिक क्षतिको व्यवस्थित अभिलेखीकरण गर्नुपर्छ र पक्ष राष्ट्रहरूको सम्मेलन कोप जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रको खाका महासन्धी यु एन एसीसीसी लस ड्यामेज एन्ड फाउन्ड तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा अनुदानमा आधारित क्लाइमेट फाइनान्स प्रविधि हस्तान्तरण एडप्टेसन फाइनान्स र प्रमाणित क्लाइमेट न ड्यामेजको लागि न्याय क्षतिपूर्तिको अधिकार सशक्त रूपमा दाबी गर्नुपर्छ । सभामुख महोदय यही सदनबाट म अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय मित्रराष्ट्र विदेशी सञ्चार माध्यम कूटनीतिक नियोग पर्यटन व्यवसायी तथा नेपाल नेपाल भ्रमण गर्न चाहने संसारभरिका नागरिक समक्ष एउटा विशेष अपिल गर्न चाहन्छु ।
15:53
Speaker 2
नेपालले अत्यन्त पीडादायी महाविपत्तिको सामना गरिरहेको छ । तर सिङ्गो नेपाल दुष्ट भएको होइन ।
15:59
Speaker 2
यो विपत्तिको प्रत्यक्ष र गम्भीर प्रभाव मुख्यत हिमाली क्षेत्रबाट सुरु भएको भोटेकोशी, त्रिशुली नदी प्रणाली त्यससँग जोडिएका निश्चित नदी करिडोर तथा बस्तीहरूमा केन्द्रित रहेको छ । नेपालको समग्र भूभाग प्राकृतिक सम्पदा र पर्यटन क्षेत्र नष्ट भएको होइन ।
16:14
Speaker 2
हाम्रा धेरै प्रमुख हिमाली तथा पर्यटकी गन्तव्य सुरक्षित छन् । देशका अधिकांश भागमा जनजीवन सामान्य रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ र नेपालमा पर्यटकको सुरक्षा लाई प्रभावित गर्न कुनै देशव्यापी अशान्ति र अस्तिको अवस्था छैन ।
16:27
Speaker 2
त्यसैले एउटा निश्चित भूभागमा आएको विपत्तीलाई नेपाल नै असुरक्षित छ वा नेपालको पर्यटन क्षेत्र नै दोस्त भएको छ भन्ने सन्देश जाने गरी सामान्यीकरण नगरिदिनुहुन म हार्दिक अपिल गर्दछु । विपत्तिबारे सत्ति सूचना सञ्चारसम्म पुग्नैपर्छ ।
16:41
Speaker 2
पीडा लुकाउनुहुँदैन जोखिमलाई कम आँक्नु पनि हुँदैन । तर जोखिम जहाँ छ ।
16:46
Speaker 2
त्यहाँ सूचना स्पष्ट गरौं । जहाँ सुरक्षित छ ।
16:49
Speaker 2
त्यसलाई पनि उत्तिकै जिम्मेवारी साथ सञ्चारलाई भनौं । विदेशी सरकार तथा कूटनीतिक नियोगहरूले आफ्नो नागरिकका लागि जारी गर्ने ट्राभल एड्भाइजरी र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले सम्प्रेसन गर्ने समाचार तथ्य भूगोल र वास्तविक वास्तविक जोखिमको क्षेत्र छुट्याएर प्रस्तुत गरिदिनुहुन विशेष अनुरोध गर्दछु ।
17:05
Speaker 2
किनकि अनावश्यक रूपमा सम्पूर्ण नेपालीलाई असुरक्षित गर्दै विपत्तीबाट प्रत्यक्ष प्रभावित नभएको लाखौं पर्यटक पर्यटन श्रमिक, होटल व्यावसायी प्रवत्ता रही तथा ट्रेकिङ व्यवसायी गाइड, भरिया यातायात व्यवसायी तथा साना उद्योगीमाथि अर्को विपत्ति थप्ने कारण हुन सक्छ । नेपाल सोभाना ।
17:21
Speaker 2
माननीय जवाफ महोदय मैले सकाइ नै गएँ । नेपाल सोकमा छ ।
17:25
Speaker 2
तर नेपाल बन्द भएको छैन । नेपाल विपत्तिसँग लडिरहेको छ ।
17:30
Speaker 2
तर संसारलाई स्वागत गर्ने हाम ढोका बन्द भएको छैन । सुरक्षित गन्तव्यहरूको अध्यावधिक आधिकारिक जानकारी लिएर नेपाल भ्रमणलाई निरन्तरता दिनुहोस् ।
17:38
Speaker 2
यस कठिन घडीमा नेपालको पर्यटनलाई जोगाउनु पनि नेपालको पुरपुरुत्थानमा संसारले गर्न सक्ने महत्त्वपूर्ण सहयोग हुने छ । हामी संसारसँग सहानभूति मात्र मागिरहेका छैनौं ।
17:47
Speaker 2
जलवायु सङ्कट सिर्जना गर्न न्यूनतम भूमिका खेलेर पनि त्यसको असमान मूल्य छुट्काइरहेको नेपाली जनताका लागि न्याय मागिरहेका छौं । सभामुख महोदय आज प्रतिपक्षले सरकारलाई प्रश्न गर्नुहुने छ ।
17:58
Speaker 2
त्यो लोकतन्त्रको स्वभाविक अधिकार हो । जहाँ कमजोरी छन् ।
18:02
Speaker 2
सरकारलाई जवाफदेही बनाउनै पर्छ । तर आज सदनबाट हामीले यस्तो सन्देश पनि दिन सक्नुपर्छ ।
18:08
Speaker 2
विपत्तिमाथि राजनीति मात्र होइन । विपत्तिबाट पाठ सिकेर राज्य सुधार्ने प्रतिस्पर्धा पनि गर्न सक्नुपर्छ ।
18:14
Speaker 2
त्यसका लागि म सरकार समक्ष ५ ओटा विषयमा केन्द्रित रहेर गम्भीर गम्भीरताका साथ अगाडि बढाउन आग्रह गर्दछु । यस घटनाको स्वतन्त्र बहुविषयगत वैज्ञानिक छानबिन को भोटेकोशी, त्रिशुली नदी प्रणालीको सम्पूर्ण जोखिम जोखिम नक्साङ्कन प्रभावित परिवारका लागि पुनरवास लाइभ्लीहुड रिकभरी को स्पष्ट समयबद्ध योजना सबै जलविद्युत् सडक र पुलको क्लाइमेट रेजिलेन्स अडिट र हिमाली विपत्ता टनेल रेस्क्युका लागि स्थायी राष्ट्रिय विशेष उद्धार क्षमता स्थापना सँगसँगै यो विपत्तीले हामी यो विपत्तीले हामीबाट हजारौ नागरिक खोसेको छ ।
18:43
Speaker 2
उनीहरूलाई फर्काउन त सक्दैनौं । तर यदि यो पीडाबाट हामीले सुरक्षित बस्ती सुरक्षित पूर्वाधार सक्षम अर्ली वार्निङ सिस्टम र अझ जिम्मेवार राज्य बनाउन सकेन भने अर्को विपत्तिमा हामी हामीसँग दिने उत्तर नहुन पनि सक्छ ।
18:57
Speaker 2
आज हामी सोकमा छौं । तर राज्य निराशामा बस्न पाउँदैन ।
19:01
Speaker 2
बेपत्ता नागरिक नभेटिएसम्म बेपत्ता नागरिक बेटीसम्मखोजी रोक्नुहुँदैन । विस्थापित नागरिक घर फर्कन सक्ने अवस्था नबनेसम्म राहत रोकिनुहुँदैन र यो विपत्ती किन र यति विनाशकारी बन्यो भन्ने सत्य स्थापित नभएसम्म अनुसन्धान रोकिनुहुँदैन ।
19:13
Speaker 2
धन्यवाद । ।
