00:00
डोलप्रसाद अर्याल
सदस्यहरू, माननीय स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री निशा मेहता ले आकस्मिक शुन्य र विशेष समयमा उठेका प्रश्नहरूको जवाफ दिन समय माग गर्नुभएको छ । अब म उहाँलाई समय दिन्छु ।
00:27
निशा मेहता
सम्माननीय सभामुख महोदय,
00:29
निशा मेहता
मिति २०८३ भदो २५ गते प्रतिनिधि सभा बैठकमा माननीयज्यूहरूले सप्तरीको राजविराज स्थित गजेन्दरायणसिं अस्पताल परिषद् बाहिरै १) आमाले बच्चा जन्मायो घटनाको सम्बन्धमा उठाउनुभएको विषयप्रति सरकारको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ । उक्त घटनाको जानकारी प्राप्त हुन साथ मन्त्रालयले अस्पतालसँग घटनाका सम्बन्धमा २४ घण्टे स्पष्टीकरण माग गरेको थियो ।
00:54
निशा मेहता
र अस्पतालबाट स्पष्टीकरण पेस भइसकेको पनि छ । यसका साथै नेपाल मेडिकल काउन्सिलका रजिस्ट्रर डा.
01:00
निशा मेहता
शुप्रवाज श्रेष्ठ र एथिकल कमिटीबाट । डाक्टर अझै शाहसहित ५ सदस्य टोली हिजो नै स्थलगत छानबिनका लागि राजविराज पुगिसकेका छन् ।
01:09
निशा मेहता
उक्त टोलीसँगै मन्त्रालयतर्फबाट स्वास्थ्य सेवा विभागको उपचारात्मक सेवा महाशाखा प्रमुख डा पवनजङ्ग राईमा समेत रहनुभएको छ । उक्त घटनाको सम्बन्धमा छानबिनका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालय सप्तरीबाट समिति गठन भइसकेको छ ।
01:26
निशा मेहता
साथै अस्पतालको सो घटनाको बखत ड्युटीमा रहेका कर्मचारीहरूलाई तत्काल कामकाजबाट हटाई आवश्यक छानबिन सुरु भइसकेको छ । मातृ तथा नबजात शिशुको जीवन रक्षा सुरक्षित प्रजनन तथा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित गर्नु राज्यको प्राथमिक दायित्व भएकोले राजविराजको घटनालाई मन्त्रालयले गम्भीरतापूर्वक लिएको छ ।
01:48
निशा मेहता
अस्पतालबाट प्राप्त प्रारम्भिक विवरणअनुसार २८३ भदो२४ गते बिहान करिब २ बजे ग्राबिडाफो पारा थ्री प्रसवको अवस्थामा ३० वर्षीय बबिता कुमारी पासवान अस्पताल आउनुभएको थियो । प्रारम्भिक अवस्था स्वास्थ्य परीक्षणपछि उहाँलाई प्रसुती वार्डको बेड नम्बर २४ मा भर्ना गरिएको थियो ।
02:07
निशा मेहता
आवश्यक जाँच सम्बन्धित रिपोर्ट उपलब्ध नभएको कारणले अति आवश्यक जाँच गर्न सुझाव दिएको थियो । त्यसपछि उहाँ र उहाँको कुरुवा अस्पतालले उपलब्ध गराएको सनमा नरही अस्पतालबाट बाहिरिनु भएको र बिहान करिब ४५ बजे अस्पतालको मुल गेट बाहिर प्रसुती भएको जानकारी प्राप्त भएको छ ।
02:26
निशा मेहता
प्रसुति भएपछि आमा र नवजुधनवजाज शिशु सालनालसहित पूर्ण प्रसुति वार्डमा आएपछि ड्युटीमा रहेको स्वास्थ्यकर्मीले नाल काट्नुका साथै प्रसुति पश्चात आवश्यक स्वास्थ्य स्यहार तथा उपचारका लागि अस्पतालमै रहन अनुरुध गरिएता पनि उहाँ अस्पतालबाट बाहिरिनुभएको विवरण अस्पतालबाट प्राप्त भएको छ । मन्त्रालयलाई उक्त सूचना प्राप्त हुन साथ तत्काल हाल आमा र नवजात शिशुको खोजी गरी अस्पतालमा ल्याई उपचार गर्न निर्देशन दिएको थियो ।
02:56
निशा मेहता
सो अनुरूप अस्पतालले आमा र शिशु दुवैलाई खोज गरी अस्पतालको बेड न २२ मा भर्ना गरी स्वास्थ्यकर्मीहरूको प्रत्यक्ष निगरानीमा आवश्यक उपचार र स्यहार भइरहेको छ । हाल आमा र बच्चा दुवै स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको छ ।
03:12
निशा मेहता
सम्माननीय सभामुख महोदय, यो घटनाको वास्तविक अवस्था के थियो । सेवाग्राही अस्पताल परिसरबाट पुगबाहिर पुग्ने अवस्था किन सिर्जना भयो र अस्पतालबाट प्रदान गरिएको सेवामा कुनै कमी कमजोरी भएको थियो वा थिएन भन्ने विषय त आधार स्पष्ट हुन आवश्यक छ ।
03:31
निशा मेहता
यसका लागि छानबिन समितिले काम गरिरहेको छ । छानबिन प्रतिवेदन प्राप्त भएपश्चात् दोषी देखिएकाहरूमाथि कानुनबमोजिम कारबाही हुने नै छ ।
03:41
निशा मेहता
यस्तो अवस्थामा दोहोरिने यस्तो अवस्था फेरि पनि दोहोरिन नदिन अस्पतालले प्रतिबद्ध व्यक्त गरिसकेको छ । र मन्त्रालयले समेत यसमा गम्भीरतापूर्वक लिई अस्पताललाई सचेत गराइसकेको छ ।
03:55
निशा मेहता
सम्माननीय सभामुख महोदय, सरकारले आमा र नवजात शिशु सुरक्षा कार्यक्रममार्फत सुरक्षित मातृत्व संस्थागत प्रसुति तथा आमा र नवजात शिशुको स्वास्थ्य सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ । यस कार्यक्रमअन्तर्गत सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा प्रसुति सेवा निशुल्क उपलब्ध गराउनु साथै प्रसुति सेवाका लागि आउने जाने यातायात खर्चसमेत सरकारले उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।
04:20
निशा मेहता
त्यसैले कुनै पनि गर्भवती महिलाले जोखिम मोलेर घरमै प्रसुति गराउनुपर्ने अवस्था नआओस् भन्ने हाम्रो चाहना हो । सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा प्रसुति सेवा निशुल्क हुँदा हुँदै पनि कुनै शुल्क मागिएको वा गर्भवती महिलालाई सेवा दिन अस्वीकार गरिएकोमा सम्बन्धित व्यक्तिमाथि प्रचलित कानुनबमोजिम कारबाही गरिने व्यवस्था छ ।
04:42
निशा मेहता
सम्माननीय सभामुख महोदय, आज म यो सम्मानित सदनमार्फत एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश आम नागरिकसम्म पुर्याउन चाहन्छु । सुरक्षित मातृत्व हरेक आमाको अधिकार हो ।
04:53
निशा मेहता
सुविधा होइन । कुनै पनि आमा प्रसब पीडामा स्वास्थ्य संस्थाको ढोका बाहिर बस्नुपर्ने सेवा नपाएर फर
05:00
निशा मेहता
र्किनुपर्ने वा असुरक्षित रूपमा प्रसुति हुनुपर्ने अवस्था आउनुहुँदैन । यस विषयमा राज्यका औपचारिक संरचना र माध्यमका साथै अनौपचारिक संयन्त्रहरू सामाजिक सभियानताहरू तीन तहका सरकार जनप्रतिनिधिहरूको भूमिका अत्यन्त अपरिहार्य हुन जान्छ ।
05:17
निशा मेहता
नेपाल सरकारले आमा तथा नवजात शिशु सुरक्षा कार्यक्रम अन्तर्गत गर्भवती महिलाका लागि गर्भ अवस्थादेखि प्रसुति तथा प्रसुति पश्चात निरन्तर र गुणस्तरीय सेवा उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाइएको छ । यस अन्तर्गत प्रोटोकल अनुसार गर्भजाँच एन्टिनेटल चेक अप कम्तीमा ४ पटक गर्जा गर्नुको लाई सडन माउन्ट सल्यक्रिया प्रसुति सीएस गर्नुको लागि आवश्यक अनुसार आरएच नेगेटिभ सेवा तथा प्रसुति पश्चात् ४२ दिनसम्म देखिने सक्ने तोकिएका जटिलता उपचार समय बेसगरिएको छ ।
05:53
निशा मेहता
गर्भवती महिलाले कार्यक्रमअन्तर्गत स्वीकृत स्वास्थ्य संस्थाबाट आवश्यक औषधि उपकरण तथा प्रयोगशालासेवासहित तोकिएका मातृ स्वच्छ सेवा निशुल्क पाउने व्यवस्था छ । सेवाग्राही महिलाले प्राप्त गर्ने यातायात खर्च हिमाली जिल्लाका लागि रु दिन पहाडभित्र मधेश र काठमाडौं उपत्यका जिल्लाभित्र रु.
06:17
निशा मेहता
२० र तराईका जिल्लाका लागि १ हजार तथा महिलाले प्रसुति सेवा लिन आउँदा प्रोटोकोल अनुसार चारपटक गर्भवती जाँच गराएको कार्ड प्रस्तुत गरेमा चार्ज उपलब्ध गराउने गरिएको छ । तीन तहको सरकारबाट उपलब्ध हुने सेवाबारे जनचेतना फैलाउने हरेक गर्भवती महिलालाई समयमै स्वास्थ्य संस्था पुर्याउने र कुनै पनि आमाले स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित हुन नपरोस् भन्ने अभियानलाई जनस्तरसम्म पुर्याउन यस सम्मानित सदनमार्फत सबै सबैमा सहयोगको लागि आह्वान पनि गर्न चाहन्छु ।
06:51
निशा मेहता
किन कि सुरक्षित रूपमा बच्चा जन्म हुने अधिकार केवल एउटा आमाको विषय होइन । यो हाम्रो समाजको जिम्मेवारी र राज्यको पनि दायित्व हो ।
07:00
निशा मेहता
राजविराज घटनाको सत्य तथ्य छानबिन गरी दोषी देखिएकोमा कारबाही गरिने नै छ । सेवामा देखिएका कमी कमजोरी सच्याइने छ र आगामी दिनमा यस खालको कुनै पनि अवस्था आउने नदिन सरकारको प्रतिबद्धता पनि यस सम्मानित सदनमार्फत जानकारी गराउन चाहन्छु ।
07:17
निशा मेहता
आमा र नवजात शिशुको शीघ्र सुस्वास्थ्यको कामना पनि गर्न चाहन्छु । धन्यवाद ।
