00:00
रुबी कुमारी
८ मिनेट । त्यसपछि माननीय युवराज दुलाल ।
00:08
युवराज दुलाल
म भर्खर मात्र बाढी पहिरोबाट प्रभावित क्षेत्रहरू रसुवा र नुवाकोटको स्थगत भ्रमण गरेर यो संसदमा उभिएको छु । मैले देखेको दृष्य सुनेको वेदना र भोगेको पीडाले त्यहाँको वस्तुस्थिति अत्यन्तै गम्भीर र संवेदनशील छ ।
00:27
युवराज दुलाल
म राहत वितरण र अवलोकनका क्रममा त्रिशुली देवीघाट बेत्रावती चिलिमे सुरुङ्ग मार्ग धुन्चे सेप स्याप्रुबयासी क्षेत्रसम्म पुगे । सम्माननीय सभामुख महोदय , भात र १० गतेको प्रलयकारी भोटेकोशी बाढी जसलाई म हिमालयन सुनामी भन्न चाहन्छु ।
00:48
युवराज दुलाल
जसले मानवीय भौतिक पूर्वाधार र जनजीवनलाई क्षतबिक्षत बनाएको छ । मानव उद्धारमा लाग्नुभएका नेपाल सरकारका अधिकारीहरू, सुरक्षा निकायका व्यक्तिहरू सङ्घ संस्थाका प्रतिनिधिहरू स्वयम्सेवकहरूप्रति म धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु ।
01:03
युवराज दुलाल
यस प्रलयकारी बाढीले मुख्य सडक पुलहरू सम्पूर्ण यातायातका सञ्जाललाई बगाएपछि अहिले उद्धार, राहत र आवतजावत को कामसमेत प्रभावित भएको छ । स्याप्रुबेसी त्रिशुली देवीघाट बेत्रावतीलगायतका अति प्रभावित क्षेत्रमा यातायातका कनेक्टिभिटीलाई पूर्ण रूपमा सुचारु गर्नको निम्ति अस्थायी पुलहरू निर्माण गरेर सडक सञ्जाल जोड्ने कार्य युद्धस्तरमा गर्न म सरकारसमक्ष माग गर्दछु ।
01:35
युवराज दुलाल
सम्माननीय सभामुख महोदय , राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानकर्ताका अनुसार चीन भारत नेपालमा २६४ वटा हिमतालहरू रहेका छन् । त्यस त्यसमध्ये २०७० वटा हिमताल नेपालमा पर्छन् र ४७ ओटा हिमतालहरू अति जोखिमपूर्ण अथवा टाइम बमको रूपमा सूचितीकृत छन् ।
02:01
युवराज दुलाल
विशेष गरी यी जोखिमयुक्त हिमतालहरूमध्ये ४२ ओटा ताल मेरो प्रदेशमा रहेको कोशी बेसिनमा रहेका छन् । जसले कोशी प्रदेशलाई सबैभन्दा उच्च जोखिममा पारेको छ ।
02:15
युवराज दुलाल
यी भारत चीन नेपालमा पर्ने हिमतालहरूको भारत चीनहरूको चीन र नेपालसमेतको समन्वयमा यसलाई पूर्व तयारी गर्न नेपाल सरकार समक्ष अनुरोध गर्दछु । सम्माननीय सभामुख महोदय सङ्खुवा सभा तथा कोशी बेसिनका जोखिमयुक्त ४ ओटा हिमतालहरू उच्च जोखिमको श्रेणीमा रहेका छन् ।
02:39
युवराज दुलाल
यदि कुनै कारणले उक्त हिमताल विस्फोट भयो भने त्यसबाट निस्किनै विनाशकारी बाढीले अरुण उपत्यकाका बस्ती, सडक, पुल जलवियोजन तथा अन्य महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारहरू प्रत्यक्ष र गम्भीर क्षति पुर्याउँदै ठुलो मानवीय र भौतिक विपत्ति निम्ति आउन सक्छ भन्ने कुरा भोटेकोशी बाढीबाट हामीले पाठ सिक्नुपर्छ । म जोखिम यस जोखिममा अरुण उपत्यकाको सङ्खुवासभाका हिमताल मात्र होइन ।
03:07
युवराज दुलाल
तिब्र ती भूभागबाट बगेर आउने १३ ओटा हिमतालले उत्तरी क्षेत्रका थप जोखिम निम्त्याउने हिमतालहरूको बारेमा गम्भीर बन्न चाहन्छु । म मकालु हिमाल आसपासका हिमनदीहरू ले तुम्लिङटार विमानस्थल चतरा लेगुवाघाट जस्ता अरुण तथा कोशी नदी प्रणालीसँग जोडिएका संवेदनशील क्षेत्रमा मात्र होइन ।
03:32
युवराज दुलाल
सिङ्गो कोशी प्रदेशलाई नै सम्भावित ठुलो जलवायु विपत्तिको उच्च जोखिममा पार्न सक्छ । अरुण उपत्यकाको हिमतालहरूको तत्काल प्राविधिक र वैज्ञानिक अध्ययन गराई सम्भव र प्रभावकारी उपाय पहिचान गरी जोखिम कम गर्ने पूर्वतयारी गर्न नेपाल सरकारको ध्यानाकर्षण गर्न चाहन्छु ।
03:51
युवराज दुलाल
सम्माननीय सभामुखज्यू अरुण उपत्यकाभित्र निर्माणाधीन र प्रस्तावित किमाथाङ्का अरुण अपरहरण अरुण अरुण तीन तल्लो अरुण लगायतका सङ्खुवासभाका अन्य खोलाहरूबाट निर्मित ५००० भन्दा बढी मेगावाटका विद्युत परियोजनाहरू पनि यसबाट प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुन सक्ने खतरा रहेको छ । सम्माननीय सभामुख महोदय , नुवाकोट रसुवा लगायतका क्षतिबाट पार्सिकेर बन्ने र सञ्चालनमा रहेका आयोजनाहरूमा कडा सुरक्षा मापदण्डहरू स्ट्रक्चरल सेफ्टी अडिट अनिवार्य गरिनुपर्छ ।
04:26
युवराज दुलाल
यस्तो गम्भीर अवस्थित अवस्थितिमा नदी बेसिनहरूका बस्तीहरूलाई सुरक्षा रिभर बेसिन सेटलमेन्ट म्यानेजमेन्ट तथा विद्युत् जलविद्युत् र सुरुङ्ग मार्गहरूमा सुरक्षा सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकता दिँदै वैज्ञानिक व्यवस्थापन तथा दीर्घकालीन बस्तीको कार्य योजनाहरू बनाउन नेपाल सरकारसँग माग गर्दछु । यो विपतको घडीमा सरकारले गरेका राहत उद्धार र पुनर्निर्माणको कार्य अझ प्रभावकारी र परिणाममुखी बनाउनको लागि लटाई स्टेक होल्डर
05:02
युवराज दुलाल
सामुदायिक मेकानिजम समेत बनाएर स्थानीय निकायको अगुवाईमा राहत र पुनर्स्थापना काम अगाडि गर्न अनुरोध गर्दछु । सभामुख महोदय, अन्त्यमा जलवायु परिवर्तनको कूटनीति कार्यमा विशेष ध्यान दिन म अनुरोध गर्दछु ।
05:18
युवराज दुलाल
हामी विहार द लिस्ट कन्ट्रिब्युटर क्लाइमेट क्राइस वि र ब्रन्ट अफ क्लाइमेट चेन्ज हामीले ज्यादै कम योगदान पुर्याएको तर सबभन्दा बढी हामीले भोग्नु परिरहेको यो विपत्तिमा हाम्रो सरकारले आगामी यूएनको महासभामा र आगामी कप मा गम्भीरतापूर्वक कूटनीतिक पहल गरी यो जलवायु परिवर्तनमा रिफारिस र सेन ड्यामेजको एउटा क्षतिपूर्तिको निम्ति ज्यादै प्रभावकारी कूटनीतिक कार्य गरोस् भनेर म माग माग गर्न चाहन्छु । म के भन्न चाहन्छु भने यो जलवायु परिवर्तन एउटा दुर्घटना एउटा विपत मात्र नभएर यो जलवायु न्यायको अथवा क्लाइमेट जस्टिसको इस्यु हो र हामी अतिकम विकसित राष्ट्रहरू पहाडी, हिमाली र टप्पो राष्ट्रहरूले सबभन्दा बढी जोखिम बेर गरिरहेका छौं र यसलाई कूटनीतिक पहलद्वारा क्षतिपूर्ति लिन नेपाल सरकारले पहल गरोस् र यसले फन्ड फर लस एन्ड ड्यामेजबाट नेपाल सरकारले आफ्ना प्रमाणहरूसहित क्षतिपूर्ति लिनका निम्ति पहल गरोस् भन्ने माग गर्दछु ।
06:25
युवराज दुलाल
र अन्त्यमा म के पनि भन्न चाहन्छु भने हाम्रो छिमेकी राष्ट्रमा भर्खरै भएको ब्रिक्स सम्मेलनमा नेपाल सरकारको अनुरूप स्थितिले हाम्रो जलवायु परिवर्तन त हैन । समग्र कूटनीतिमा हामीले खेल्ने भूमिका घटेको कारणले म बहुत चिन्तित भएको छु ।
06:43
युवराज दुलाल
हाम्रो नेपाल जस्तो राष्ट्रले यो एउटा ठुलो अवसर गुमाएको छ र यसमा कूटनैतिक कूटनीतिक क्षेत्रले विशेष ध्यान दियोस् र आगामी दिनहरूमा हाम्रो यस्ता बहु क्षेत्रीय निकायहरूमा हुने कूटनीतिक पलबाट हामीले हाम्रो राष्ट्रको पहिचान र हाम्रो कूटनीतिक कार्यको गरिमा घटाउ
