00:00
डोलप्रसाद अर्याल
सदस्यहरू शून्य समयमा माननीय सदस्य बोल्ने क्रम यहीं समाप्त हुन्छ । माननीय सदस्यहरू, प्रतिनिधि सभामा नेपाली काँग्रेस संसदीय दलका सचेतक माननीय निश्कल राईले बोल्नको लागि समय माग गर्नुभएको छ ।
00:14
डोलप्रसाद अर्याल
अब म उहाँलाई समय दिन्छु । माननीय सदस्यहरूले रोस्ट्रमको प्रयोग गर्न सक्नुहुने छ ।
00:43
निश्कल राई
सम्माननीय सभामुख महोदय, समय उपलब्ध गराइदिनुभएकोमा हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्न चाहन्छु र सुरुवातमा आजबाट हामी अफिसियली रूपमा डिजिटल फर्मेटको उद्घाटन पनि भएको
00:56
निश्कल राई
सरकार निमित्त । म सम्माननीय सभामुख महोदयलाई हार्दिक धन्यवाद पनि व्यक्त गर्दै हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु ।
01:06
निश्कल राई
आज म सम्मानित सदनमा नेपालको समसामयिक राजनैतिक अवस्था प्राकृतिक विपत्तीमा सरकारको कार्यशैली, साथै मुलुकको आर्थिक र राजनैतिक भविष्यमा का विषयमा केही धारणा पहिला केही जिज्ञासा र केही प्रश्नहरू राख्न चाहन्छु । हामीले हाम्रो दलले केही दिनदेखि भोटेकोशी त्रिशुली नदी प्रणालीमा आएको विनाशकारी विपत्तिको अवस्थालाई निकै सुक्ष्म ढङ्गले नियालिरहेका छौं ।
01:40
निश्कल राई
पीडित नागरिकका गुनासा स्थानीय जनप्रतिनिधिका कुरा र बिगका सुझावहरू सुनिरहेका छौं । सञ्चारकर्मी साथीहरूले दिनुभएका सूचनाको शमिक्षा र नागरिक समाजका सुझावहरू मनन गरिरहेका छौं ।
01:54
निश्कल राई
यी सबै बहुपक्षीय अनुभव र सुझावले मेरो मनमा दुइटा गम्भीर प्रश्नहरू उब्जाएको छु । विपतको समयमा राज्य कहाँ खोज्ने राज्य कहाँ हुन्छ र अर्को प्रश्न राज्य उपस्थित भएको अनुभूति पीडित नागरिकले कहिले गर्ने सम्माननीय सभामुख महोदय , यो इतिहासकै एउटा प्रलयकारी विपत्तिको समयमा प्रधानमन्त्रीज्यूले उच्च अग्रसरता लिनु होला भन्ने लागेको थियो ।
02:24
निश्कल राई
यस्तो प्रारम्भिक दिनमा न संसदमा उहाँको उपस्थिति नै देखियो । न प्रलयकारी विपत सम्बन्धमा संसदमा व्यक्त चासो शून्य धैर त्यहाँ नै देखियो ।
02:37
निश्कल राई
प्रारम्भमा नै उद्धार राहत र वितरणमा देखिएको अस्तव्यस्ततालाई निगरानी गर्दै व्यवस्थित गर्ने प्रभावकारी हस्तक्षेप नै देखियो । न त सरकारका योजनामा उहाँको प्रभावकारी हस्तक्षेप नै यो कठिन समयमा उहाँले प्रभावकारी हस्तक्षेप र यो प्रलयमा प्रभावित नागरिकलाई सरकार छ भन्ने अनुभूति दिलाउन सक्नु पर्थ्यो भन्ने लागेको थियो ।
03:00
निश्कल राई
भदौ १० गते बिहान रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीले रसुवा मात्र होइन । नुवाकोट धारिङ,गोलखा आउँदै त्रिशुली नदी प्रणालीमा धेरै बस्ती र पूर्वाधारलाई प्रभावित बनायो ।
03:11
निश्कल राई
सरकारकै आधिकारिक विवरणले पनि अझै खोज, उद्धार, राहत र पुनर्स्थापनाको आवश्यकता स्वीकार गरेको छु । यो केवल एउटा प्राकृतिक घटना होइन ।
03:22
निश्कल राई
यसले हाम्रो विपद् पूर्व तयारी पूर्व सूचना प्रणाली उद्धार क्षमता अन्तर निकाय सम्बन्धी पूर्वाधारको सुरक्षा र पुनर्स्थापनामा राज्यको क्षमता र शासकीय नेतृत्वलाई समेत परीक्षण गरेको घटना हो । सम्माननीय सभामुख महोदय, विपद्को सुरुवाती दिनमा सरकारको आलोचना गर्न हामीलाई पटक कै मन लागेको थिएन ।
03:47
निश्कल राई
किनकि हामीले एउटा कुरा स्पष्ट रूपमा बुझेका छौं । नागरिकको दुःखमा सत्य सत्ता पक्ष र प्रतिपक्ष हुँदैन ।
03:54
निश्कल राई
त्यसैले नेपाली काँग्रेसले पहिलो दिनदेखि नै सरकारलाई साथ दिएको छ । त्यो पनि कन्डिसनल सपोर्ट हामीले गरेका छौं ।
04:03
निश्कल राई
सरकारसँग समन्वय गरेको हो । पीडित नागरिकसँग पुगेको हो ।
04:07
निश्कल राई
सुरक्षा निकायको उद्धार प्रयासको हामीले सम्मान गरेको हो । तर हामीले सरकारसँग काँधमा काँध मिलायौं ।
04:14
निश्कल राई
भन्दैमा सरकारको पीडित नागरिकको उद्धार राहत र पुनर्स्थापनाको जिम्मेवारी आफ्नो कारमा बोक्नुपर्दैन। भन्ने होइन ।
04:23
निश्कल राई
हामीले सोचेका थियौं । प्रतिपक्षले कहाँ थापेपछि सरकार पीडित पीडितका आफ्नो पु्न अझ जिम्मेवार भएर अघि बढ्छ ।
04:31
निश्कल राई
तर कतिपय अवस्थामा त सरकार आफै पीडितको कारमा चढेर विपत्तिको तमासा हेर्न खोजेको अनुभूति थियो । यो अत्यन्त गम्भीर राजनैतिक र मानवीय प्रश्न होइन र सम्माननीय सभामुख महोदय , विपतपछि प्रयोग गरिएको साधन र पछि गरेको उद्धार व्यवस्थापनमा मात्र राज्यको क्षमतालाई हेर्न मिल्दैन ।
04:55
निश्कल राई
हामीले सोध्नुपर्छ । विपत् आउनु हो कि पूर्व सूचना प्रणाली कहाँ थियो ।
05:00
निश्कल राई
पहिचान कहाँ थियो । स्थानीय तहसँगको पूर्व तयारी कहाँ थियो ।
05:04
निश्कल राई
नदी प्रणालीको निगरानी कहाँ थियो । उच्च जोखिममा रहेका बस्तीको पूर्व व्यवस्थापन कहाँ थियो ।
05:09
निश्कल राई
आज जलवायु परिवर्तनले विपतको स्वरूप बदलिएको छ । हिजो सय वर्षमा आउने भनिएको विपत् आज केही वर्षमै दोहोरिन सक्छ ।
05:19
निश्कल राई
त्यसैले अब सरकारको जिम्मेवारी विपत आएपछि के गर्ने भन्ने मात्र होइन । विपत् आउनु अगि के गरियो भन्ने प्रश्नको उत्तर दिनु पनि हो ।
05:32
निश्कल राई
अब हामी एउटा सबै एउटै विषयमा केन्द्रित हुनुपर्छ जस्तो लाग्छ । उद्धार र रातपछि अब सबैभन्दा ठुलो प्रश्न पुनर्स्थापनाको उद्धारको व्यवस्थापनमा पनि राज्यका तर्फबाट अनेक बेहद नआए ।
05:46
निश्कल राई
त्यसैले हामीलाई आश्रयमा पर्यौं। आफ्नो क्षमतामा नभएको स्रोत साधन र प्रवृतिको विषयमा र प्रभावित क्षेत्रमा प्रस्तावित गरिएको सहायता समेत किन अस्वीकार गरिएको थियो ।
05:59
निश्कल राई
उद्धारका लागि यो भन्दा पर राज्यको त के कुरा विश्वमै कुनै प्रविधि समेत छैन भन्ने सुन्नमा आयो । राज्यले यही हात छाड्ने काम गर्नु हुन्थ्यो कि हुन्न थियो ।
06:13
निश्कल राई
परिवारका सदस्य गुमाए । घर बग्यो ।
06:17
निश्कल राई
जग्गा कटान भयो । सडक र पुलहरू भत्के ।
06:20
निश्कल राई
विद्यालय र स्वास्थ्य संस्था प्रभावित भए । व्यवसाय बन्द भए ।
06:24
निश्कल राई
विद्युत् आयोजनामा क्षति भयो । दैनिक रोजगारीको यस्तो अवस्थामा प्रभावितको हातमा राहतको एउटा प्याकेज दिएर मात्र राज्यको दायित्व पुरा हुँदैन ।
06:35
निश्कल राई
राज्य हुनुको अनुभूति ती नागरिकहरूलाई हुँदैन । पीडितलाई सुरक्षित ठाउँमा बसाल्ने आवासको व्यवस्था गर्ने जीविको पार्जन पुनर्स्थापित गर्ने सडक, पुल, विद्युत्, खानेपानी पुनर्निर्माण गर्ने र मनोसामाजिक पुनर्स्थापना गर्ने स्पष्ट योजना अब चाहिन्छ ।
06:52
निश्कल राई
सरकारसँग म सोध्न चाहन्छु । पीडित नागरिक अब कहिले कहाँ बास पाउँछु ।
06:58
निश्कल राई
अनि कति लामो समयपछि तिनको आफ्नै घर हुने छु । त्यो समय सम्मति नागरिकलाई कहाँ र कसरी पुनर्स्थापित गरिने छु ।
07:06
निश्कल राई
हामीसँग पीडामा परेका नागरिकको जिम्मेवारी छ । सरकारलाई म अझै पनि जिम्मेवार हुन र सचेत र संवेदनाका साथ पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणमा जुट्न अनुरोध गर्न चाहन्छु ।
07:18
निश्कल राई
स्वच्छ खानेपानी र सरसफाइको अभाव सङ्क्रमण रोग खाद्य सङ्कट र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषय प्रभावित सबैको मानसिक स्वास्थ्यको नाजुक अवस्थातर्फ संवेदनशील बन्नुपर्दछ । जसले आफ्नो परिवारका सदस्य गुमायो ।
07:33
निश्कल राई
आफ्नो घर गुमा आयो । आफ्नै अगाडि आँखा अगाडि आफ्नो श्रीसम्पत्ति बगाएर लग्यो ।
07:41
निश्कल राई
उसको पीडा केवल आर्थिक होइन । त्यसैले स्वास्थ्य मन्त्रालय स्थानीय तह र सम्बन्धित निकायले तत्काल मनोपरामनोसामाजिक परामर्श स्वास्थ्य शिविर, सरसफाइ सुरक्षित खानेपानी र रोग नियन्त्रणको एकीकृत योजना बनाइनुपर्छ र त्यसको सञ्चालन र व्यवस्थापनमा कुनै कसर नहुने गरी राज्यको अधिकतम क्षमता परिचालन हुनु पर्दछु ।
08:03
निश्कल राई
रसुवाको बाढीमा घर गुमाएका नागरिकले आफन्त गुमाएका परिवारले रोजगारी गुमाएका युवाले महङ्गीले थिचिएका परिवारले न्याय खोजिरहेका नागरिकले र भविष्य खोजी रहेको नयाँ पुस्ताले सरकारसँग भाषण होइन । अब परिणाम खोजेको छु ।
08:19
निश्कल राई
सरकारसँग आश्वसन होइन । सभामुख महोदय , उत्तरदायित्व खोजेको छु ।
08:24
निश्कल राई
सरकारसँग शक्ति होइन । सुशासन खोजेको छ ।
08:28
निश्कल राई
त्यसैले म सरकारलाई विनम्रता पूर्ण आग्रह गर्न चाहन्छु । अहङ्कार होइन ।
08:32
निश्कल राई
संवाद गर्नुस् । धम्की होइन जिम्मेवारी बन्नुस् प्रचार होइन परिणाम दिनुस् ।
08:39
निश्कल राई
सत्ता होइन नागरिकलाई केन्द्रमा राख्नुस् । पछिल्ला दिनहरूमा प्रधानमन्त्रीज्यूले प्रभावित क्षेत्रका जनप्रतिनिधिहरूसँग संवाद प्रारम्भ गर्नुभएको र पुनर्स्थापनाको लागि स्रोतको कुनै पनि कमी हुन नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको विषयले यसको व्यवस्थापन र प्रभावकारी हुने आशा पलाएको छ ।
08:58
निश्कल राई
विपद् व्यवस्थापन सम्बन्धमा प्रारम्भमै तीनै तहका सरकारबीच समन्वय गरेर अगाडि बढेको भए यति धेरै आक्रोस र क्षति बेहोर्नु पर्दैन थियो कि । खैर ढिलै भए पनि तीनै तहका सरकारबीचको समन्वय अपरिहार्य छ भन्ने विषयले सङ्घीयताको मर्मअनुरूप काम भएको देखिएको छु ।
09:20
निश्कल राई
सरकार सरकारबिचको आरोप र प्रत्यार्पौं । यो बेला समन्वय गर्ने कुरो ।
09:24
निश्कल राई
जसको क्षमता जे छ त्यो अनुसारको तराईको काम गर्ने हो । त्यस क्षेत्रमा यातायात सञ्चालन शीघ्र हुन सक्ने प्रभावितहरू सम्मको राज्यको पहुँच सुनिश्चित हुने विषय र प्रभावित तथ्य क्षेत्रमा पुनर बस्ती बसाउन सम्भव नहुने देखिएकाले सरकारले प्रस्ताव प्रभावित क्षेत्रबाट नजिकै तर सुरक्षित स्थानमा बस्ती बसाउने गरी तयारी गरेको विषय बाहिर आएको बाट यसको उचित व्यवस्थापनका लागि स्रोत बनेको विषय प्रशंसनीय छ ।
09:50
निश्कल राई
म धन्यवाद पनि दिन चाहन्छु । यस्तै बस्ती बसाउँदा प्रभावित मानिसहरूको रोजगारी शिक्षा स्वास्थ्य संस्कृति लगायतलाई ध्यान दिनुपर्छ र पूर्ववत अवस्थामा उपलब्ध हुनु
10:00
निश्कल राई
पर्छ । खेतीयोग्य जमिन जोगाइदै वैज्ञानिक बस्ती व्यवस्थापन गर्ने अवधारणा जुन बाहिर आएको छ ।
10:05
निश्कल राई
त्यो सराहनीय छ । सरकार बदलिन सक्छु ।
10:09
निश्कल राई
सत्ता बदलिन सक्छु । नेतृत्व बदलिन सक्छ ।
10:12
निश्कल राई
तर राष्ट्र र नागरिकप्रतिको हाम्रो जिम्मेवारी किमार्थ बदलिन हुँदैन । त्यसैले म सम्मानिन सभामुखमार्फत सरकारलाई सोध्न चाहन्छु ।
10:22
निश्कल राई
सर्वदलीय संसदीय उच्च स्तरीय समिति गठन गर्ने भन्ने सत्तारुट दलका सभापतिले केही दिन पहिले संसदमा गर्नुभएको सम्बोधन उपर सरकारको गृह कार्य के हुँदै छु । यदि सरकार यो प्रयत्न र यसबाट उत्पन्न परिस्थितिलाई उच्च समन्वय र पारदर्शी प्रक्रियाबाट समाधान गर्न चाहनुहुन्छ भने समिति गठन गर्न किन ढिलाइ भइरहेको छु ।
10:43
निश्कल राई
यदि सरकारसँग केही लुकाउनुपर्ने छैन भने संसदीय निगरानीबाट किन भाग्नुपरेको छु । संसद सरकारको विपक्षी संस्था मात्र होइन राज्यको सर्वोच्च लोकतान्त्रिक जवाफ दिई मान्छे हो ।
10:57
निश्कल राई
त्यसैले सभामुख महोदयले आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाउनुहुनेछ भन्ने हाम्रो माग छ । सम्माननीय सभामुख महोदय, बाढीले सडक अवरुद्ध गर्यो ।
11:07
निश्कल राई
आपूर्ति प्रणालीमा दवाफ पर्यो । आपूर्ति मन्त्रीले राजीनामा दिनुभयो ।
11:11
निश्कल राई
नयाँ मन्त्रीले पदभार ग्रहण पनि गर्नुभयो । तर प्रश्न आपूर्ति प्रणालीमा मात्र होइन ।
11:20
निश्कल राई
नागरिकले जाहज पाइरहेका छन् । छन् भने कति मूल्यमा पाइरहेका छन् ।
11:26
निश्कल राई
आपूर्ति प्रणालीमा आएको कठिनाइले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य कहाँ पुग्यो । बाढीलाई बहाना बनाएर बजारमा कृतिम अभाव र कालोबजारी गर्नेलाई सरकारले नियन्त्रण गर्न सक्छ कि सक्दैन ।
11:40
निश्कल राई
आज एउटा सामान्य नागरिकको घर चलाउन कठिन भइरहेको छ । प्रश्न गर्न चाहन्छु ।
11:47
निश्कल राई
महङ्गी नियन्त्रणको सरकारले तत्कालीन योजना के हो ? केही बाढीमा उद्धारमा जस्तै जे मन लाग्छ त्यही गर्न भनेर छोडिदिनुभएको हो ।
11:56
निश्कल राई
नजिकै चार ओटा चाडपर्वहरू पनि आउँदै छन् । आकसियको महङ्गीको यो मारबाट समस्त मुलुकबासी नै प्रभावित भइरहेका छन् ।
12:04
निश्कल राई
बजार व्यवस्थापन र महङ्गी नियन्त्रणमा सरकार खरो उत्रियो । यसमा काम गर्ने संसदीय समिति पनि सक्रिय होस् ।
12:12
निश्कल राई
सम्माननीय सभामुख महोदय , सत्ताले धम्कीको भाषा बोल्न मिल्छ । लोकतन्त्रमा सरकार बोल्याउनुपर्छ ।
12:23
निश्कल राई
तर सरकारको शक्ति धम्कीमा होइन । विश्वासमा देखिनुपर्छ ।
12:29
निश्कल राई
सत्तामा बसेर नागरिकलाई डर देखाउने आलोचकलाई शत्रु ठान्ने प्रतिपक्षलाई बाधक देखाउने र सञ्चारकर्मीलाई धम्की दिने प्रश्न उठाउनेलाई राजनीतिक दुश्मन ठान्ने प्रविधि यो कदापी लोकतान्त्रिक प्रविधि होइन । सरकारसँग सङ्ख्या बहुमतमा छ ।
12:47
निश्कल राई
शक्ति छ । तर बहुमत मात्रैले नैतिकता र नागरिकको विश्वास आर्जन गर्न सकिँदैन ।
12:54
निश्कल राई
हामीले नयाँ पुस्ताको राजनीतिक भनेर गर्व गरिरहेका छौं । तर नयाँ पुस्ताको राजनीति भनेको नयाँ अन्वार मात्र होइन ।
13:03
निश्कल राई
नयाँ छ । संस्कार पनि त हो ।
13:06
निश्कल राई
उत्तर दायित्व र जिम्मेवारी पनि हो । नैतिकता पनि हो ।
13:12
निश्कल राई
हामीले मेरा उमेर समूहको समूहले अनुभव गरेका छैनौं होला । सशस्त्र द्वन्द्व, शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणको त्यो राजनैतिक श्रमको सङ्क्रमणकालीन अवस्था ३५ वर्षको राजनीतिलाई निकै ललकार र प्रश्न गर्नुहुन्छ ।
13:30
निश्कल राई
तपाईंहरू ३५ वर्षे राजनीतिकको जगले नै तपाईंहरू सबैलाई र सबै फरक विचारलाई स्वतन्त्रता र भयरहित भएर अगाडि आउने आश्था र हक स्थापित गरेको यो विषय विर्सन मिल्छ र
13:47
निश्कल राई
म मान्दछु ।
13:50
निश्कल राई
सामाजिक राजनीतिक र आर्थिक सबै सूचकहरू समानान्तर रूपमा विकास हुन सकेनन् । केही बेथिति भ्रष्टाचार भए तर ती सबै नेता कार्यकर्ता तपाईंहरूको जस्तै बुझाइ र ज्ञान ज्ञानका नहुन पनि सक्छु ।
14:07
निश्कल राई
तर राजनैतिक निष्टा र प्रशासनिक कार्य कुशलता नागरिकप्रतिको संवेदनशीलता र अथक राजनैतिक योगदान दिएका योद्धाहरू पनि थियो । सरकारको शासकीय सुधारका कार्यक्रमबाट प्रभावकारी सार्वजनिक सेवा प्रवाहका लागि काम गर्ने भनिएको थियो ।
14:25
निश्कल राई
आज त्यसको ६ महिना पुर्याउन लाग्यो । तर यो सरकार नेपाली अर्थ सामाजिक संरचनाको पदमा रहेका आम नेपाली नागरिक आफ्नै संवैधानिक हक अन्तर्गतको सुनिश्चित मानव सेवा गर्ने कति पनि संवेदनशील देखिएन ।
14:42
निश्कल राई
राजविराजमा कविता पासवानले भोग्नुपरेको नियति हाम्रो राज्य सार्वजनिक सेवाको निम्ति गुणवत्ता र कमजोर वर्गका नागरिकप्रति जिम्मेवार छँदै छैन भन्ने पुष्टि गर्न पर्याप्त छ । यो इतिहासकै लज्जा बोध घटना को
15:00
निश्कल राई
छ । आमा सुरक्षा कार्यक्रमको कार्यान्वयनमा देखिएको चरम लापरवाही राष्ट्रिय सेवकको अमानवीय व्यवहार र राज्यको लाचारी एकातिर राख्दै यस घटनामा संसदमा पर्याप्त संवाद र सरकारलाई निर्देश गर्ने कार्यमा देखिएको महन्तले मलाई आफैप्रति लज्जा अनुभूत भइरहेको छु ।
15:17
निश्कल राई
प्रधानमन्त्रीज्यूले आफ्ना चुनावी भाषणमा पैसा नभएका अथवा पैसा नभएर उपचारबाट कोही पनि वञ्चित हुनुपर्ने हुनु नपर्ने भन्नुभएको जस्तो लाग्छ । उहाँलाई यो घटना कस्तो लागिरहेको छ भनेर सोध्न मन लागेको छु ।
15:36
निश्कल राई
सम्माननीय सभामुख महोदय, १ वर्ष अगि राजनीतिलाई गाली गर्ने । यो कस्तो राजनीति हो भन्ने राजनीतिलाई थुक्ने अभिव्यक्तिहरू अभिव्यक्ति दिनेहरु आज हामी राजनीतिक सिकाउन आएका हौं सिक्न आएका होइनौं भन्ने अवस्थामा पुगेका छौ ।
15:52
निश्कल राई
राजनीति सिकाउने अधिकार सबैलाई छ तर राजनीतिक सिकाउने पहिलो पाटो कम्तीमा नागरिकका पीडामा संवेदनशील हुनु हो । संसदको मर्यादा बुझ्नु हो ।
16:04
निश्कल राई
संस्थाको सम्मान गर्नु हो । आफ्नो कमजोरी स्वीकार गर्नुभयो ।
16:07
निश्कल राई
गर्नुहो । गल्ती हुँदा सच्याउनुहो ।
16:10
निश्कल राई
राजनीतिक फगत कुनै सामाजिक सञ्जालको स्टाटस होइन । राजनीतिक राज्य सञ्चालनको जिम्मेवारी हो ।
16:18
निश्कल राई
गृह मन्त्रालय र राज्यको सबैभन्दा संवेदनशील मन्त्रालय मध्ये एक हो । गृह मन्त्रालयको काम कानुनको शासन कायम गर्नु हो ।
16:27
निश्कल राई
शान्ति सुरक्षा कायम गर्नु हो । नागरिकलाई राज्यप्रति सुरक्षित महसुस गराउनु हो ।
16:32
निश्कल राई
तर पछिल्ला घटनाक्रम हेर्दा गम्भीर प्रश्न उठ्छ । गृह प्रशासन कानुन र प्रक्रिया सम्मत चलिरहेको छ कि कसैको व्यक्तिगत प्रभाव र लहडका आधारमा चलिरहेको छु ।
16:44
निश्कल राई
बाहिर सुनिन्छ । निश्चित समूह र व्यक्तिले गृह प्रशासन चलाइरहेका छु ।
16:48
निश्कल राई
राज्यलाई नचिन्ने म त्यस किसिमका समूह र व्यक्तिको नाम यहाँ उच्चारण गर्न त चाहन्छु । जेनीसहितको स्मृतिमा आयोजित कार्यक्रममा कुनै एक धर्म या सम्प्रदायलाई मात्र प्रतिनिधित्व गर्ने गुरुहरूलाई पुर्यतहरूलाई अग्र पङ्तीमा सँगै राखेर सरकारले दिन खोजेको सन्देश के हो ?
17:09
निश्कल राई
यो संविधानले के हाम्रो संविधानले देखेको बाटो यस्तो हो । अनि त्यो कार्यक्रममा नागरिक र संस्थाहरूप्रति धम्कीपूर्ण भाषा बोल्ने साहस कहाँबाट प्राप्त भयो ।
17:19
निश्कल राई
यो अपार जनमत नागरिकको अधिकतम हित कल्याण र समुन्नतिको लागि काम गर्ने प्राप्त भएको हो र जनमतप्रति अनाधार गर्ने हक कसैलाई पनि छु । फेरि पनि भन्न चाहन्छु ।
17:31
निश्कल राई
सम्माननीय सभामुख महोदय , उत्तेजना आवेगले हामीलाई कहीँ पनि पुर्याउँदैन । रसुवा बाढीबाट उद्धारमा गरिएका सस्ता हर्कत होस् ।
17:42
निश्कल राई
सुनसरीको घटना होस् जेन्ज आन्दोलनप्रति पछिका घटना हुन् । फरार कैदीको विषय होस् अथवा ती फरार कैदीहरूले केही फरार कैदीहरूले गरे गएर फेरि गरेका अन्य घटनाहरू होस् ।
17:54
निश्कल राई
हत्याका घटनाहरू होस् । लुटपाटका घटनाहरू होस् ।
17:58
निश्कल राई
वा कानुन कार्यान्वयनको प्रश्न । सरकारले स्पष्ट जवाफ दिनुपर्छ ।
18:02
निश्कल राई
कानुन सबैका लागि श्रममा हुनुपर्छ । सत्ता भएको व्यक्ति र सडकमा भएका नागरिकका लागि फरक कानुन हुनुहुँदैन ।
18:09
निश्कल राई
म सम्माननीय सभामुख मार्फत सोध्न चाहन्छु । विभिन्न घटना क्रमहरू भए ती घटना क्रमहरूलाई फेरि धकचक गरेको अर्को घटना गर्न सरकार उद्धत भए ।
18:21
निश्कल राई
ल्यारी लेभेनसन निर्देशन गर्नुभएको एउटा वाक द डग भन्ने फलिन्छ । सरकार त्यसैबाट त्यसैबाट इन्न सिकिस्त पनि लाग्छु ।
18:30
निश्कल राई
सम्माननीय सभामुख महोदय , कानुन , न्याय तथा सांसद संसदीय मामिला मन्त्रीज्यूले राष्ट्रिय सभामा कान निर्माणमा आफ्नो साथी आफ्नो साथीहरू नभएका कारण कठिनाइ भएको आशयको टिप्पणी गर्नुभएको विषय पनि सार्वजनिक भएको छु । तर यद्यपि उहाँले यो भनाइलाई चोट पुगेको भए माफी पनि माग्नु भएको छु ।
18:47
निश्कल राई
म उहाँको यो कदम सराहनीय पनि छु । म उहाँको प्रशंसा पनि गर्न चाहन्छु ।
18:52
निश्कल राई
प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा संविधानले निर्माण गरेको सर्वन विधेयक संस्था हुन् । सरकारले आफ्नो असक्षमता संसदको संरचनामाथि दोष थोपरेर ढाक्न खोज्नु हुँदैन ।
19:03
निश्कल राई
आवश्यक कानुन बनाउन प्रतिपक्षसँग सगन संवाद गरौं । राष्ट्रिय सभासँग सम्मन्वयन गरौं ।
19:11
निश्कल राई
संसदीय समितिहरूलाई प्रभावकारी बनाउँ । यही हो लोकतान्त्रिक संस्कार सरकारले आगामी आर्थिक वर्षमा १६६ वटा कानुन निर्माण गर्ने भनी सूची संसदलाई बुझाएको छ ।
19:22
निश्कल राई
यो अत्यन्तै प्रशंसनीय छ । यति ठुलो विधेयकी कार्यभारलाई राजनीतिक संवाद र संशोधन सहमति बिना कसरी प्रभावकारी बनाउने ।
19:30
निश्कल राई
त्यसतर्फ संवाद र सहकार्य गरौं । सम्माननीय सभामुख महोदय हामीले स्वीकार गरिसकेका छौं ।
19:36
निश्कल राई
जनजिब्रोले नेपालको राजनैतिक एउटा पाराडाइम सिफ्ट गरेको छु । त्यो आवाजलाई केवल सडकको घटना भनेर बुझ्नु गलत हुन्छ ।
19:44
निश्कल राई
त्यो आवाज भ्रष्टाचार बेथिति अवसरको असमानता राजनीतिक अहङ्कार र भविष्यप्रतिको निराशा विरुद्ध थियो । त्यसपछिका भदौ २४ को घटना भएका मानव अधिकार उल्लङ्घन र त्यसपछिका आगजानी तोरफोर हिंसात्मक तथा अपराधिक घटना
20:00
निश्कल राई
को सत्य न्याय र जवाफदेहीता तार्न मिल्दैन । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले अनुसन्धान गरी सरकारलाई सिफारिस समेत गरिसकेको छु ।
20:09
निश्कल राई
सभामुखमार्फत म सरकारलाई प्रश्न गर्न चाहन्छु । यो सरकार त्यो प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्न उच्च छ कि छैन ।
20:16
निश्कल राई
यो सरकारले त्यो प्रतिवेदनको कार्यान्वयन गर्छ कि गर्दैन । निर्दोषलाई न्याय दिनुपर्छ ।
20:24
निश्कल राई
दोषीलाई कानुनअनुसार कारबाही गर्नुपर्छ । राज्यबाट अधिकार उल्लङ्घन भएको भए राज्यका जिम्मेवार व्यक्तिले जवाफ दिनुपर्छ ।
20:31
निश्कल राई
अपराधिक गतिविधिमा संलग्न भएको भए राजनीतिक अवधारणामा कसैलाई संरक्षण दिनु हुँदैन । न्याय न राज्यको पक्षमा हुन्छ न सरकारको न प्रतिपक्षको पक्षमा हुन्छु ।
20:43
निश्कल राई
न्याय सँधै नागरिकको पक्षमा हुन्छु । जेनी घटनापछि कारागार तथा हिरासतबाट फरार भएका कैदीबन्दीको विषय केवल गृह प्रशासनको विषय होइन ।
20:53
निश्कल राई
यो नागरिक सुरक्षासँग जोडिएको विषय हो । समाजमा अपराधको जोखिम बढेको छ कि छैन ।
20:58
निश्कल राई
सभामुख महोदय , फरार व्यक्तिको पहिचान र खोजी कहाँ पुगेको छ । कानुनी शासनप्रति नागरिकको विश्वास कसरी कायम गर्ने ।
21:09
निश्कल राई
सरकारले सदनलाई स्पष्ट जानकारी दिनुपर्छ । किनकि राज्यले राज्यको पहिलो दायित्व नागरिकलाई सुरक्षित राख्नुहोस र राज्यको यो दायित्व निर्वाह गर्ने संवैधानिक जिम्मेवारी प्राप्त व्यक्ति नागरिकहरूप्रति सार्वजनिक रूपमा धम्कीको भाषा बोल्नुहुन्छ ।
21:24
निश्कल राई
राजकीय ओहदा प्राप्त व्यक्ति उच्च नैतिक र मर्यादित हुनुपर्छ । सम्माननीय सभामुख महोदय हामीले विपतको गढीमा एउटा राम्रो काम गरेका छौं ।
21:33
निश्कल राई
नेपालको जलवायु सङ्कट र हिमाली क्षेत्रमा परेको असरलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठाएको छु । जलवायु न्यायको विषयमा सरकार र प्रतिपक्षबीच एउटै आवाज बनाउने प्रयास गरेको छु ।
21:43
निश्कल राई
यो राम्रो हो । तर एउटा कुरा सम्झनु पर्छ ।
21:47
निश्कल राई
प्रधानमन्त्री संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभामा जाने तयारीमा हुनुहुन्छ भन्ने जानकारी पाएका छौं । अहिलेसम्म संसद र प्रतिपक्षी दललाई आधिकारिक जानकारी भने छैन ।
21:57
निश्कल राई
तर प्रधानमन्त्रीज्यूले आफ्नो सचिवालयको मात्रै होइन राजनीतिक दल सरोकारवाला निकाय अनुसन्धान विज्ञहरू पीडितको आवाज पनि सुनेर वैज्ञानिक प्रमाण र तथ्यपूर्ण उपस्थिति जानुहोस् जानुहुने छु । अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा हाम्रो प्रधानमन्त्रीको उपस्थिति ओजपूर्ण र प्रस्तुति प्रशंसनीय होस् भन्ने हामी कामना गर्न चाहन्छु ।
22:17
निश्कल राई
अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा जलवायु न्याय माग्दै नेपालले आफ्नै नागरिकलाई विपदपछि न्याय दिन सकेन भन्ने हाम्रो नैतिक शक्ति कमजोर हुन्छ । यी विषयसँग अझ गम्भीर प्रश्नहरू पनि छु ।
22:29
निश्कल राई
यदि नेपालमा कानुनी शासन कमजोर भयो । दण्डहीनता बढ्यो ।
22:32
निश्कल राई
मानव अधिकार उल्लङ्घनका घटना टुङ्गिएन राजनैतिक सङ्क्रमणको विषय बाँकी रहे जेन्ज आन्दोलनका प्रश्नहरू अनुत्तरित रहे त्यसको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्याङ्कन कस्तो होला । नेपालको लोकतान्त्रिक छवि कस्तो होला ।
22:46
निश्कल राई
विदेशी लगानीकर्ताले नेपाललाई कसरी हेर्लान् यी प्रश्नहरूको सामना गर्न सरकार आफ्नो तयारी कसरी गरिरहेको छु । म प्रश्न गर्न चाहन्छु ।
22:56
निश्कल राई
सम्माननीय सभामुख महोदय, हामीले भनिरहेका छौं । अब नेपालको मुख्य उद्देश्य आर्थिक रूपान्तरण हो ।
23:02
निश्कल राई
ठिक हो तर आर्थिक रूपान्तरण भाषण ल्याउँदैन । लगानीकर्तालाई विश्वास चाहिन्छ ।
23:07
निश्कल राई
व्यवसायीलाई स्थिर नीति चाहिन्छु । युवालाई रोजगारी चाहन्छु ।
23:11
निश्कल राई
उद्योगलाई पूर्वप्रयोग वातावरण चाहिन्छ । कानुनको शासन चाहिन्छ ।
23:18
निश्कल राई
शान्ति र सुरक्षा चाहिन्छ । आज सरकारको कार्यशैलीले यी सूचकहरू कसरी सुधार गर्छु ।
23:24
निश्कल राई
निजी क्षेत्र निर्वाध रूपमा लगानी गर्न कसरी अगाडि अगाडि बढ्छु । युवाले देशमा आफ्नो भविष्य कसरी देख्छु ।
23:31
निश्कल राई
हामीले लाखौं युवालाई कामका लागि विदेश पठाएर मुलुकको आर्थिक रूपान्तरण कहिलै गर्न सक्दैनौं । विप्रेषणले परिवार ध्यान न सक्छ ।
23:39
निश्कल राई
तर राष्ट्र निर्माणका लागि लगानी उद्यम, रोजगारी र उत्पादन चाहिन्छ । त्यसैले कार्यक्रम भनाइ सकियौं सकेन ।
23:49
निश्कल राई
त्यसैले सरकारसँग प्रश्न छ । युवालाई देशमै काम गर्ने रोजगारी सृजनामा ठोस योजनाहरू कहाँ छु ।
23:54
निश्कल राई
कृषिमा आधुनिकरण र सुरक्षित रोजगारी कसरी सृजना गरिँदै छ । उद्योगमा नयाँ अवसर कहाँ छ ।
24:01
निश्कल राई
स्टार्ट अप र उद्यमशीलतामा सहजीकरण कहाँ छ । सीप र बजार बिचको सम्बन्ध कहाँ छ ।
24:06
निश्कल राई
सरकारले युवालाई केवल सामाजिक सञ्जालका स्टाटस र भाषणले देश रोक्न सक्दैन । युवालाई अवसर दिइनुपर्छ ।
24:14
निश्कल राई
के त्यस दिशातर्फ सरकारका योजना अगाडि बढेका छन् । विपतको समयमा नागरिकले राज्यप्रति सबैभन्दा बढी विश्वास गर्छु ।
24:21
निश्कल राई
त्यसैले राहतमा राजनीति हुनुहुँदैन । राहत वितरणमा पक्षपात हुनुहुँदैन ।
24:26
निश्कल राई
क्षति मूल्याङ्कनमा हेरफेर हुनुहुँदैन । हुनुहुँदैन ।
24:28
निश्कल राई
पुनर्निर्माणमा भ्रष्टाचार हुनु हुनुहुँदैन । हामी स्पष्ट माग गर्दछौं ।
24:32
निश्कल राई
विपत र हातमा आएको प्रत्येक रुपैयाँको सार्वजनिक लेखा जोखा होस् । कति ले कति सहयोग गर्यो ।
24:38
निश्कल राई
कति खर्च गर्यो । कसले पायो कसले पाएन सबै नागरिकले हेर्न सक्ने गरी पार्दर्शी प्रणाली बनोस् जनताले आशङ्का गरिरहेका छन् ।
24:47
निश्कल राई
यति धेरै जटिल घटना भएपछि अर्को आइरहेका छौं । जोन्जी आन्दोलन भदो २२४ का घटना मानव अधिकार आयोगको प्रतिवेदन राज्य संयन्त्रको भूमिका फरार कैदीबन्दीको कारण उत्पन्न असुरक्षा सार्वजनिक तथा निजी म
25:00
निश्कल राई
सम्पत्तिमा भएको क्षति विपत् व्यवस्थापन पुनर्निर्माण र पुनर्स्थापना यी सबै विषयमा राजनीतिक आरोप प्रत्यारोप गरेर मात्र समाधान हुँदैन । सम्माननीय सभामुख महोदय अन्त्यमा नेपाली काँग्रेसको हाम्रो दलको स्पष्ट दृष्टिकोण छ ।
25:14
निश्कल राई
नेपाली काँग्रेसको राजनीतिक राजनीतिक सत्ता प्राप्तिका लागि मात्र होइन । नागरिक र राष्ट्रलाई केन्द्रमा राखेर गरिने राजनीति हो ।
25:24
निश्कल राई
हामी नेसन फोरेस्ट फर डेमोक्रेसीको अवधारणालाई विश्वास गर्छु । हामी प्रतिपक्षमा छौं ।
25:30
निश्कल राई
तर प्रति पक्ष हुनु भनेको सरकारको विरुद्ध उभिनु होइन । सरकारले राष्ट्रिय हितमा राम्रो काम गर्छ भने नेपाली काँग्रेसले सद्धैव समर्थन गर्छु ।
25:41
निश्कल राई
त्यो पनि अनकन्डिसनल सरकार गलत बाटोमा जान्छ भने प्रश्न र खबरदारी गर्छु । सरकार जनताको पक्षमा उभिन्छ भने काँग्रेसले काम थाप्छु ।
25:52
निश्कल राई
सरकार नागलिकको अधिकार हदनमा उत्रन्छ भने प्रतिकारमा पनि काँग्रेस उभिन तयार छु । यो हाम्रो संसदीय संस्कार हो राजनीतिक लामो रेसको दौड्यो ।
26:06
निश्कल राई
त्यसमा निरन्तरता चाहिन्छु । धैर्यता चाहिन्छ ।
26:10
निश्कल राई
संवाद चाहिन्छ । राजनीतिक संस्कार चाहिन्छ र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण आफूलाई समयअनुसार परिष्कृत गर्ने क्षमता चाहन्छु ।
26:20
निश्कल राई
नयाँ पुस्ता हामी नयाँ पुस्ता परिवर्तन मागिरहेका छौं । हामीले त्यो परिवर्तनलाई रोक्ने होइन ।
26:30
निश्कल राई
संस्थागत गर्ने हो । तर परिवर्तनको अर्थ पुरानो ठाउँमा नयाँ व्यक्ति राख्नु मात्र होइन ।
26:36
निश्कल राई
पुरानो राजनैतिक संस्कार बदल्नु हो । राजनैतिक अहङ्कार बदल्नु हो ।
26:41
निश्कल राई
दण्डहीनता बदल्नु हो । शासनको शैली बदल्नु हो ।
26:44
निश्कल राई
नागरिकसँग राज्यको सम्बन्ध बदल्नु हो । र अन्त्यमा राजनीतिलाई सत्ताको साधनबाट नागरिक सेवाको माध्यम बनाउनु हो ।
26:53
निश्कल राई
धन्यवाद । जय नेपाल ।
