00:00
डोलप्रसाद अर्याल
अब म प्रतिनिधि सभा नियमावली २०८३ को नियम १८० बमोजिम निम्न लिखित हिमालमा जलवायु परिवर्तन तथा भोटेकोशी तरसुली विपदसम्बन्धी संसदीय विशेष समिति गठनको लागि प्रस्ताव प्रस्तुत गर्दछु । हिमालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव जलवायु न्याय तथा भोटेकोशी तरुल विपद्सम्बन्धी संसदीय विशेष समिति गठनसम्बन्धी प्रस्ताव पृष्ठभूमि तथा औचित्य भोटेकोशी तिरछी नदी प्रणालीमा आएको विनासकारी पदले प्रभावित क्षेत्रका नागरिकको जीवन आवास पूर्वाधार उर्जा यातायात व्यापार कृषि तथा जीविकोपार्जनमा गम्भीर असर मात्र होइन त्रिसुली सभ्यता नै तहस नहस बनाएको छ ।
01:08
डोलप्रसाद अर्याल
यसको प्रभाव विपद प्रभावित बस्तीमा मात र सीमित नरही आपूर्ति श्रृङ्खला सार्वजनिक सेवा तथा आर्थिक गतिविधिसम्म फैलिएको छ । यस घटनाले तत्काल खोज, उद्धार र राहतसँगै सुरक्षित पुनर्स्थापना दिगो पुनर्निर्माण तथा भविष्यका जोखिम न्यूनीकरणलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ ।
01:36
डोलप्रसाद अर्याल
हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव हिमनदी तथा हीनताको अवस्था हिमाली जलाधारमा हुने परिवर्तन तथा तल्लो तटीय क्षेत्रको सुरक्षा बिचको सम्बन्ध यस विपदको अध्ययनसँगै गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्नुपर्ने विषय हो । घटनाको तत्काल कारण त्यसलाई तीव्र बनाउने कारक तथा जलवायु परिवर्तनसँगको सम्बन्ध उपलब्ध वैज्ञानिक प्रमाण र विज्ञ अध्ययनका आधारमा पहिचान गरिनुपर्छ ।
02:08
डोलप्रसाद अर्याल
त्यसबाट प्राप्त निष्कर्षलाई पूर्व चेतावनी प्रणाली बस्ती विकास पूर्वाधार निर्माण र विपत् पूर्व तयारीमा उपयोग गर्नु आवश्यक छ । जलवायु न्यायका दृष्टिले कार्वन उत्सर्जन को ऐतिहासिक तथा वर्तमान जिम्मेवारी जोखिमको असमान वितरण र प्रभावित नागरिकको नागरिकले भोगेको हानि तथा नोक्सानीलाई समेत छलफलको केन्द्रमा राख्नुपर्दछ ।
02:41
डोलप्रसाद अर्याल
यसका लागि नेपालले वैज्ञानिक प्रमाणमा आधारित राष्ट्रिय धारणा निर्माण गर्दै जलवायु वित्त अनुकूल अनुकूलन प्रविधि तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका विषयमा सशक्त कूटनीतिक पहल गर्न आवश्यक छ । यही पृष्ठभूमिमा हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव जलवायु न्याय तथा भोटेकोशी सुली विपद्का विषयमा अध्ययन नीतिगत सुझाव अन्तरनिकाय समन्वय र संसदीय अनुगमनका लागि नीति २०८३ ५ गते बसेको कार्य व्यवस्था परामर्श समितिको परामर्शमा प्रतिनिधि सभा नियमावली, २०८३ को नियम १८० बमोजिम एक संसदीय विशेष समिति गठन गर्न प्रस्ताव गर्दछु ।
03:33
डोलप्रसाद अर्याल
२) समितिको नाम तथा उद्देश्य निम्न अनुसार रहने छ । समितिको नाम हिमालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव जलवायु न्याय तथा भोटेकोशी तिरसुली विपदसम्बन्धी संसदीय विशेष समिति रहने छ ।
03:52
डोलप्रसाद अर्याल
समितिको उद्देश्य हिमालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव तथा भोटेकोशी त्रिसुली विपदको अध्ययन गरी प्रभावित नागरिकको पुनर्स्थापना दिगो पुनर्निर्माण भविष्यको जोखिम न्यूनीकरण आवश्यक कानुनी तथा संस्थागत सुधार र जलवायु न्यायका लागि राज्यले अवलम्बन गर्नुपर्ने कार्य दिशा सिफारिस गर्नुहुने छ । समिति गठन तथा संरचना विषयगत अनुभव समावेशिता तथा विपद् प्रभावित क्षेत्रको प्रतिनिधित्व समेतका आधारमा निम्नानुसार पन्ध्र सदस्य रहेको समिति गठन हुने छ ।
04:37
डोलप्रसाद अर्याल
१) माननीय सदस्य अचुतम लामिछाने २ माननीय सदस्य अनुष्का श्रेष्ठ तीन माननीय सदस्य गंगा देवी श्रेष्ठ माननीय सदस्य गणेश पराजुली माननीय सदस्य धनञ्जय रेग्मी छ माननीय सदस्य धुर्वराज राई साथ माननीय सदस्य निसा डाँगी ८ माननीय सदस्य पुष्पराज कणेल न माननीय सदस्य मोहन आचार्य
05:00
डोलप्रसाद अर्याल
माननीय सदस्य मिङ्मा ग्याबु शेर्पा ११ माननीय सदस्य रमेश कुमार मल्ल १२ माननीय सदस्य रविन्द्र पटेल १३ माननीय सदस्य सरस्वती लामा १४ माननीय सदस्य सुजाता तामाङ, १ माननीय सदस्य सीता थपलिया दिनको समितिले पहिलो बैठकबाट आफूमध्येबाट एकजना सभापति छनोट गर्ने छ । समितिको कार्यविधि क) समितिको कार्यविधि पहिलो बैठक बसेको मितिले समितिको कार्यावधि समितिको कार्यावधि पहिलो बैठक बसेको मितिले तीन महिना हुने छ ।
05:47
डोलप्रसाद अर्याल
निर्धारित अवधिभित्र कार्य सम्पन्न हुन नसक्ने भएमा समितिले सम्पन्न कार्य बाँकी कार्य र म्याद तथा म्याद म्याद थप गर्नुपर्ने गर्नुपर्ने कारण र आवश्यक थप अवधि खुलाई प्रतिनिधि सभासमक्ष अनुरोध गर्न सक्ने छ र प्रतिनिधि सभाको निर्णयबमोजिम कार्यावधि थप हुने छ । समितिको कार्यादेश हिमालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभावको अध्ययन जसअन्तर्गत हिमाली तापक्रम हिमपात हिमनदी हीनता तथा जलाधारमा भइरहेको परिवर्तन र त्यसबाट उत्पन्न जोखिमसम्बन्धी उपलब्ध अध्ययन तथा तथ्याङ्कको समीक्षा गर्ने अध्ययन तथा निगरानीमा रहेका कमी पहिचान गरी वैज्ञानिक अनुसन्धान र नियमित अनुगमन सुदृढ गर्ने उपाय सिफारिस गर्ने छ ।
06:45
डोलप्रसाद अर्याल
भोटेकोशी तिरसुली विपद्को कारण तथा प्रभावको अध्ययन जसअन्तर्गत विपदको उत्पत्ति घटनाक्रम तत्काल कारण र जोखिम तीव्र बनाउने कारकको विज्ञ तथा वैज्ञानिक प्रमाणमा आधारित अध्ययन गर्ने जलवायु परिवर्तनसँगको सम्भावित सम्बन्ध सीमापार जलाधारको प्रभाव तथा तल्लो तटीय क्षेत्रमा परेको असरको समीक्षा गर्ने खारेज उद्धार राहत खोज उद्धार राहत तथा पुनर्स्थापनाको समीक्षा जसअन्तर्गत विपदले प्रभावित जनताको न्यायोचित सम्बोधनका लागि खोज तथा उद्धार बेपत्ता नागरिकको अवस्था राहत वितरण सुरक्षित स्थायी बसोबास आधारभूत सेवा र जीविकोपार्जन पुनर्स्थापनाको समीक्षा गर्ने प्रभावित नागरिकका आवश्यकताको आधारमा तत्काल तथा ध्यान तत्काल तथा मध्यकालीन सुधारका उपाय सिफारिस गर्ने । दिगो तथा सुरक्षित पुनर्निर्माणको मार्गचित्र जसअन्तर्गत क्षतीग्रस्त आवास सडक, पुल पुल उर्जा, खानेपानी सिँचाइ तथा सार्वजनिक पूर्वाधारको पुनर्निर्माणका लागि जोखिम मूल्याङ्कन सुरक्षित स्थान छनोट प्राविधिक मापदण्ड र मापदण्ड प्राथमिकता वित्तीय स्रोत र समय सीमासहितको मार्गचित्र सिफारिस गर्ने कार्यान्वयनको गुणस्तर पारदर्शिता तथा प्रगतिको अनुगमन गर्ने नव विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा पूर्व चेतावनी प्रणाली जसअन्तर्गत बहुप्रकोप जोखिम नक्साङ्कन सुरक्षित बस्ती विकास संवेदनशील पूर्वाधारको संरक्षण र समुदायको पूर्वतयारीका उपाय सिफारिस गर्ने हिमताल नदी वर्षा तथा पहिरोको निगरानीदेखि समुदायसम्म चेतावनी र सुरक्षित स्थानान्तरणसम्मको प्रणाली सुदृढ गर्ने कार्य ढाँचा निर्माण गरी सिफारिस गर्ने छ ।
09:04
डोलप्रसाद अर्याल
कार्वन उत्सर्जन जलवायु न्याय तथा हानी नोक्सानी जसअन्तर्गत कार्वन उत्सर्जनको ऐतिहासिक तथा वर्तमान जिम्मेवारी र नेपालले भोगेको जलवायु जोखिमसम्बन्धी उपलब्ध प्रमाणको समीक्षा गर्ने प्रभावित नागरिकको हानी तथा नोक्सानी अभिलेखीकरण जलवायु वित्तमा पहुँच तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको दाबी र धारणा प्रस्तुत गर्ने आधार सिफारिस गर्ने छ । जलवायु कूटनीति तथा सीमापार सहकार्य जसअन्तर्गत हिमाली संरक्षण अनुकुलन वित्तीय तथा प्राविधिक सहयोग संयुक्त अनुसन्धान र सीमापार जोखिम सूचना आदान प्रदानका लागि दिपक्षीय क्षेत्रीय तथा बहुपक्षीय सहकार्य सुदृढ गर्ने उपाय सिफारिस गर्ने र
10:00
डोलप्रसाद अर्याल
कानुनी तथा संस्थागत सुधार जसअन्तर्गत विपत व्यवस्थापन वातावरण जलवायु परिवर्तन भूपयोग भूपयोग पूर्वाधार सुरक्षा तथा प्रभावित नागरिकको संरक्षणसँग सम्बन्धित विद्यमान कानुन र कानुन र कार्यान्वयनको समीक्षा गर्ने आवश्यक संशोधन वा नयाँ कानुनका लागि आधार उद्देश्य र प्रस्तावित व्यवस्थासहित विधायकी पहल सिफारिस गर्ने छ । समन्वय तथा संसदीय अनुगमन जसअन्तर्गत तीनै तहका सरकार र सम्बन्ध निकायबीच जिम्मेवारी स्रोत परिचालन तथा कार्यान्वयनगत समन्वय स्पष्ट गर्ने उपाय स्पष्ट गर्ने उपाय सिफारिस गर्ने ।
10:50
डोलप्रसाद अर्याल
विपत् व्यवस्थापन र पुनर्निर्माणसम्बन्धी सरकारी निर्णय कार्यक्रम बजेट तथा प्रगतिको संसोधित अनुगमन गर्ने कार्य प्रगति समितिले आफ्नो कार्यविधि आफैले निर्धारण गर्न सक्ने छ । सम्बन्धित निकायबाट विवरण प्राप्त गर्ने विज्ञ तथा पदाधिकारीसँग छलफल गर्ने प्रभावित नागरिकको सुझाव लिने र आवश्यकताअनुसार स्थलगत अध्ययन गर्ने छ ।
11:25
डोलप्रसाद अर्याल
समितिले सरोकारवाला निकाय र समयन्त्रहरूसँग आवश्यक संवाद तथा समन्वय गर्दा समितिको संसदीय स्वय तथा र जवाफदेहिता कायम राख्ने छ । प्रतिवेदन तथा अपेक्षित उपलब्धि क समितिले तीन महिनाभित्र अध्ययनका निष्कर्ष तत्काल सम्बोधन गर्नुपर्ने विषय दिगो पुनर्निर्माणको मार्गचित्र कानुनी तथा संस्थागत सुधार र जलवायु न्याय तथा कूटनीतिमा कूटनीतिक कूटनीतिका प्राथमिकता समेटिएको प्रतिवेदन प्रतिनिधि सभासमक्ष प्रस्तुत गर्ने छ ।
12:05
डोलप्रसाद अर्याल
प्रतिवेदनमा सिफारिस कार्यान्वयनका लागि जिम्मेवार निकाय समय सीमा आवश्यक स्रोत तथा अनुगमन सूचक समेत उल्लेख गर्ने छ । यसै गरी तत्काल सम्बोधन गर्नुपर्ने विषयमा अन्तरिम प्रतिवेदन वा अल्पकालीन सिफारिस प्रस्तुत गर्न समेत सक्ने छ ।
12:33
डोलप्रसाद अर्याल
माननीय सदस्यहरू,
12:35
डोलप्रसाद अर्याल
उक्त संसदीय विशेष समिति गठनसम्बन्धी प्रस्तावलाई सहमति जनाइदिनुहुन अनुरोध
12:42
डोलप्रसाद अर्याल
गर्दछु ।
12:48
डोलप्रसाद अर्याल
उक्त संसदीय विशेष समिति गठनसम्बन्धी प्रस्तावलाई सभाले सहमति जनाएको घोषणा गर्दछु ।