00:00
Speaker 1
मिनेट । त्यसपछि माननीय सदस्य सूर्य बहादुर तामाङ
00:07
Speaker 2
सम्माननीय सभामुख महोदय म आज यस सदनमार्फत रुसमा रहेका नेपाली नागरिकले भोगिरहेका केही गम्भीर समस्यातर्फ सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु । केही दिन अगि रुस भ्रमणको क्रममा त्यहाँ रहेका नेपाली विद्यार्थी, श्रमिक, व्यवसायी तथा गैरआवासीय नेपाली समुदायसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने अवसर पाए ।
00:25
Speaker 2
उहाँहरूले उठाउनुभएको विषय कुनै एउटा देशमा रहेका नेपालीको मात्र समस्या होइनन् । ती विषय नेपालको विप्रेषण नीति, श्रम नीति उच्च शिक्षा, चिकित्सा शिक्षा , वैदेशिक रोजगार व्यवस्थापन र परराष्ट्र नीतिसँग प्रत्यक्ष जोडिएको राष्ट्रिय सरोकारका विषय छन् ।
00:42
Speaker 2
पहिलो र अत्यन्त गम्भीर समस्या हो । रुसबाट नेपालमा वैधानिक रूपमा पैसा पठाउने प्रभावकारी माध्यम नहुनु ।
00:49
Speaker 2
केही समय अगि रुसमा रहेका नेपालीहरूले भोटेकोशी बाढी पीडितको उद्धार तथा पुनर्स्थापनाको लागि रु २० लाख सहयोग सङ्कलन गरी नेपाल ल्याएर प्रधानमन्त्री राहत कोषमा जम्मा गरेका थिए । किन रुस देखि क्यास पैसा नै नेपालमा ल्याएर यहाँ जम्मा गरिएको होला ।
01:07
Speaker 2
रुस युक्रेन युद्धपछि रुसका प्रमुख बैङ्कहरू अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीबाट प्रभावित भएका कारण रुसमा वैधानिक रूपमा काम गरिरहेका नेपालीले आफ्नो कमाई नेपालस्थित परिवारसम्म औपचारिक माध्यमबाट पठाउन पठाइन आए भोगिरहेका छन् । रुसमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कबाट इजाजत प्राप्त विप्रेषण कम्पनीका एजेन्ट वा साझेदार संस्था नरहेको उहाँहरूले बताउनुभएको छ ।
01:27
Speaker 2
परिमाण परिणाम त नागरिकलाई कानुन पालना गर्न चाहँदा पनि व्यवहारमा वैकल्पिक बाटो नपाइने अवस्था बनेको छ । यसको समाधानको लागि नेपाल राष्ट्र बैङ्कले भारतसँगको बैङ्किङ्ग संयन्त्र एनपीआई युपीआइलगायत उपलब्ध वैधानिक प्रणालीको सम्भाव्यता अध्ययन गरोस् भन्दै सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु ।
01:45
Speaker 2
आवश्यक परे रुस वा प्रतिबन्ध बाटो प्रभावित नभएको तेस्रो मुलुकमार्फत इजाजत प्राप्त विप्रेषण कम्पनीका एजेन्ट नियुक्त गर्ने व्यवस्था पनि मिलाइयोस् । रुसमा रहेका नेपालीलाई वैधानिक रूपमा पैसा पठाउने बाटो नहुँदा हुन्डीको कारोबार बढ्ने र अनौपचारिक क्यास ट्रान्सफरको जोखिम पनि बढेको छ ।
02:03
Speaker 2
दोस्रो विषय रुस रकारको छात्रवृत्तिमा छनोट भएका नेपाली विद्यार्थीलाई एनसी नदिने समस्या भयो । शैक्षिक सत्र २०२६ २७ का लागि रुस सरकारले नेपाली विद्यार्थीका लागि ४० ओटा छात्रवित्री कोठा उपलब्ध गराएको र त्यसमा पूर्ण शुल्क छुट आवास तथा मासिक वृद्धिको व्यवस्था रहेको छ ।
02:23
Speaker 2
तर नेपालबाट पूर्व स्वीकृति नपाउँदा छात्रवित्री नै गुम्ने जोखिम बढेको छ । यसर्थ सरकारले अध्ययनका लागि विदेश जाने विद्यार्थी र रोजगारीका लागि जाने श्रमिकलाई एउटै दृष्टिकोणबाट हेर्नु हुँदैन ।
02:35
Speaker 2
रुस सरकारको छात्रवृत्तिमा छनोट भएका विद्यार्थीलाई सरल र स्वचालित प्रक्रियाबाट एनसी उपलब्ध गराउने व्यवस्था तत्काल लागु गरियोस् । साथै रुसमा अध्ययनरत विद्यार्थीको शुल्क तथा जीवन यापन खर्च वैधानिक बैङ्किङ प्रणालीबाट पठाउन विशेष व्यवस्था मिलाइयोस् ।
02:51
Speaker 2
तेस्रो विषय रुसबाट चिकित्सा शिक्षा हासिल गरेका नेपाली चिकित्सकको दर्ता तथा इन्टर्नसिपसम्बन्धी अवरोध हो । रुसमा चिकित्सा शिक्षाको स्नातक कार्यक्रम ६ वर्षको हुने र कतिपय विद्यार्थीले त्यसअघि एक वर्षको तयारी तथा भाषा कार्यक्रमसमेत पूरा गर्नुपर्ने विवरण उहाँहरूले सुनाउनुभयो ।
03:08
Speaker 2
समस्या मुख्यतः नेपालमा मान्यता तथा इन्टर्नसिपको विद्यमान व्यवस्थासँग सम्बन्धित छ । यदि पाठ्यक्रम अध्ययन वधिक, क्लिनिकल अभ्यास र मूल्याङ्कन प्रणाली वस्तुगत रूपमा परीक्षण गर्न सकिन्छ भने देशको नामको आधारमा मात्र समस्याको समाधान नहुने अवस्था किन भइरहेको छ ।
03:24
Speaker 2
स्मरण रहोस्, इतिहासको काल खण्डमा सोभियतबाट डाक्टर भगवान कोइराला जस्ता फर्केका हजारौं डाक्टर इन्जिनियरहरू नेपालमा अहिले पनि कार्यरत छन् । नेपाल मेडिकल काउन्सिल, चिकित्सा शिक्षा आयोग स्वास्थ्य मन्त्रालय तथा रुसीसम्बन्धित निकायबीच औपचारिक समन्वय गरी एकभालेन्स म्याट्रिक्स तयार गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदछु ।
03:43
Speaker 2
आवश्यक क्लिनिकल अभ्यास नेपालमै पूरा गर्न सकिने व्यवहारिक व्यवस्था गरियोस् र गुणस्तरमा कुनै सम्झौता नगरी विद्यमान निर्देशिकाको पुनरावलोकन गरियोस् । चौथो विषय रुसको लागि श्रम स्वीकृति स्थगित हुनु ।
03:55
Speaker 2
४ जनवरी २०२४ मा वैदेशिक रोजगारी विभागले रुस र युक्रेनका लागि अर्को सूचना नभएसम्म श्रम सुस्कृत स्वीकृति स्थगित गरेको थियो । यसको पृष्ठभूमिमा नेपाली युवाको रुसी सेनामा भर्ती र त्यसबाट भएको मानवीय क्षतिको विषय रहेको उल्लेख छ ।
04:12
Speaker 2
सैन्य भर्ती रोक्न राज्यले लिने कडा कदमप्रति प्रश्न होइन । प्रश्न के हो भने त्यसैको परिणाम स्वरूप वैध नागरिक श्रम बजार समेत बन्द हुँदा के समस्या समाधान भएको छ भन्ने हो ।
04:26
Speaker 2
पुराना वैद्यानिक श्रमिकलाई पूर्ण प्रवेशको सुविधा नहुँदा रोजगारी गुम्ने नयाँ श्रमिक अनौपचारिक बाटोबाट रुस प्रवेश गर्ने र सङ्कटका बेला राज्यको अभिलेख तथा कल्याणकारी सुरक्षा प्रणालीबाट बाहिरिने जोखिम बढेको छ । त्यसैले सैन्य तथा सुरक्षा प्रकृतिका काममा पूर्ण रोग कायम राख्दै गैरसैन्य सुरक्षित र नियम नियमन योग्य क्षेत्रमा चरणबद्ध रूपमा श्रम स्वीकृति खोल्ने सम्भावनाबारे सरकारले अध्ययन गरोस् भन्दै सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदछु ।
04:52
Speaker 2
अन्त्यमा नेपाल रुस सम्बन्धलाई नागरिकको दैनिक जीवनसँग जोडेर हेर्न आवश्यक छ । उर्जा, जलविद्युत्, कृषि, स्वास्थ्य,
05:00
Speaker 3
औषधि, पर्यटन तथा शिक्षामा सहकार्यका सम्भावनाहरू छन् । नेपालले आफ्नो असंलग्न परराष्ट्र नीति र राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राख्दै सबै मित्र राष्ट्रहरूसँग व्यवहारिक र सन्तुलित सम्बन्ध विस्तार गर्नुपर्छ ।
05:11
Speaker 3
सम्माननीय सभामुख महोदय, रूसमा रहेका नेपाली नागरिक राज्यसँग विशेष सुविधा बाँकिरहेका छैनन् । उहाँहरूको मूल माग कानुन पालना गरेर काम गर्न पर्न र आफ्नो कमाई परिवारसम्म वैधानिक रूपमा पठाउन सक्ने वातावरणको हो ।
05:24
Speaker 3
हालै रुसमा रहेका नेपाली समुदायले भोटेकोशी त्ृशुरी क्षेत्र बाढी पीडितका लागि करिब २० लाख रुपैयाँ सहयोग सङ्कलन गरे पनि वैधानिक बैङ्किङ माध्यम नभएका कारण उक्त रकम बोके नगद बोकेर नेपाल ल्याउनुपरेको उदाहरणसमेत प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । त्यसैले म सरकारसँग आग्रह गर्दछु ।
05:41
Speaker 3
यी विषयलाई प्रशासनिक समस्याका रूपमा मात्र नहेरी राष्ट्रिय नीति र नागरिक संरक्षणको विषयमा लिनुपर्दछ । सम्बन्धित मन्त्रालय, नेपाल राष्ट्र बैङ्क, वैदेशिक रोजगार विभाव नेपाल मेडिकल काउन्सिल, चिकित्सा शिक्षा आयोग र परराष्ट्र मन्त्रालयलाई एकीकृत रूपमा संलग्न गराई स्पष्ट समय सीमासहित समाधान खोजियोस् ।
05:58
Speaker 3
संसद र सम्बन्धित संसदीय समितिमा समेत यस विषयमा विस्तृत छलफल गरियोस् भन्ने प्रस्ताव राख्न चाहन्छु । धन्यवाद ।