00:00
डोलप्रसाद अर्याल
सदस्य खुस्बु ओली त्यसपछि माननीय सदस्य प्रकाशचन्द्र परियार ।
00:10
खुस्बु ओली
सम्माननीय सभामुख महोदय, फोहोर मैला व्यवस्थापन विधेयक, २०८३ मा आफ्नो विचार राख्न चाहन्छु । नेपालको संविधानले नागरिकलाई स्वच्छ र स्वस्थ्य वातावरणमा बाँच्न पाउने हक तथा स्वच्छ खानेपानी र सरसफाइमा पहुँचको हक सुनिश्चित गरेको छ ।
00:26
खुस्बु ओली
प्रस्तावित विधेयकले सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच फोहोर मैला व्यवस्थापनको जिम्मेवारी स्पष्ट गर्ने सार्वजनिक निजी साझेदारी बढाउने प्रविधिको प्रयोग गर्ने र फोहोरलाई स्रोतका रूपमा उपयोग गर्दै सक्रिय अर्थतन्त्रतर्फ जाने उद्देश्य राखेको छ । यो उद्देश्य सही पनि छ ।
00:42
खुस्बु ओली
तर मेरो प्रश्न छ । हामीले फेरि कानुन बनाउँदै छौं कि कानुन कार्यान्वयन गर्ने राज्यको क्षमता पनि निर्माण गर्दै छौं ।
00:48
खुस्बु ओली
विधेयकले स्थानीय तहलाई फोहोर व्यवस्थापनको मुख्य जिम्मेवारी दिएको छ । तर काठमाडौं महानगरको अनुभवले स्पष्ट पार्छ कि जिम्मेवारी तोक्दैमा पुग्दैन ।
00:57
खुस्बु ओली
कार्यान्वयन अनुगमन र जवाफदेहिताको सुनिश्चितता गर्ने बलियो प्रणाली पनि आवश्यक छ । तत्कालीन काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन्द्र शाहले पदभार ग्रहण गरेपछि फोहोर व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै स्रोतमा फोहोर वर्गीकरण जैविक फोहोरबाट मल तथा ग्यास उत्पादन र सिस्टर बन्चरे डाँडा प्रभावित समुदायसँग अठार बुँदै सम्झौता अघि बढाउनुभएको थियो ।
01:17
खुस्बु ओली
तर वर्गीकरण योजना प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेन भने सम्झौताको अधिकांश प्रतिबद्धता पुर्न समयमै पूरा भएनन् । यहाँ प्रश्न तत्कालीन मेयरको कार्यकालमाथि मात्रै होइन समग्र प्रणालीमाथि हो ।
01:29
खुस्बु ओली
२०२६ को स्थलगत रिपोर्ट अनुसार २० वर्ष सञ्चालन गर्ने योजनासहित निर्माण गरिएको बञ्चरे डाँडामा ४ वर्षमै ठुलो मात्रामा फोहोर थुप्रिएको छ । दैनिक करिब १४ टन फोर्ट पुग्दा ठुलो हिस्सा अझै मिश्रित अवस्थामै जाने गरेको छ ।
01:42
खुस्बु ओली
त्यसैले यो समस्या जटिल छ । झापाको काङ्ककाी विर्ता अर्जुनधारा नगरपालिकामा फोहोरबाट उर्जा तथा बायो ग्यास आयोजनामा विश्व बैङ्क र वैकल्पिक उर्जा प्रवर्धन केन्द्रको सहितको सहयोगमा करिब २० करोड रुपैयाँ लगानी भयो ।
01:55
खुस्बु ओली
तर २० हजार रुपैयाँ बराबरको पनि ग्यास उत्पादन नभई बन्द गरियो । फोहोरमा यसरी करोडौं भ्रष्टाचार भएको छ ।
02:01
खुस्बु ओली
आयोजना बन्द छ । उपकरण समेत चोरी भएका छन् ।
02:03
खुस्बु ओली
करडौंको लगानी बालुवामा पानी झै भएको छ । फोहोरजन्य विषयमा भएको यस किसिमको स्रोत साधन पुँजी दुरुपयोगमा जवाफदहिताो विषय पनि विधेयकमा समेट्नुपर्दछ ।
02:13
खुस्बु ओली
फोहोर व्यवस्थापन नीतिले मात्रै सम्भव हुँदैन । घरबाट कुहिने र नकुहिने फोहोर छुट्याउने नागरिक संस्कार पनि हामीले विकास गर्नुपर्छ ।
02:20
खुस्बु ओली
यसर्थ सरकारको नीति एकातिर र नागरिकको कर्तव्य अर्कोतिर राखेर हुँदैन । यी दुई बिचको खाडल पूर्ण सके मात्रै दिगो फोर्ड व्यवस्थापन सम्भव हुन्छ ।
02:31
खुस्बु ओली
उद्योग कलकारखाना व्यवसाय तथा अस्पतालबाट ठुलो मात्रामा फोहोर उत्पादन हुन्छ । उत्पादकले फोर्ड व्यवस्थापन नगरी नगर्ने नदी वा सार्वजनिक स्थानमा फाल्ने प्रविधिलाई विधेयकले कडाइका साथ नियमन गर्नुपर्दछ ।
02:42
खुस्बु ओली
उत्पादन गर्नेले नै व्यवस्थापन गर्ने र उल्लङ्घन गर्नेले जवाफदेहिता वहन गर्ने व्यवस्था कडाइका साथ विधेयकमा सशक्त रूपमा राख्नुपर्दछ । प्लास्टिकजन्य फोहोर व्यवस्थापनमा यो विधेयक अझ संवेदनशील बन्नुपर्छ ।
02:54
खुस्बु ओली
यो विधेयकमा एउटा कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ । फोहोरलाई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सार्नु व्यवस्थापन होइन ।
02:59
खुस्बु ओली
फोहोर उत्पादन घटाउनु स्रोतमा वर्गीकरण गर्नु पुनः प्रयोग र पुनर्चक्रण गर्नु । जैविक फोहोरबाट मल तथा उर्जा उत्पादन गर्नु र अन्तिम रूपमा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने फोहोरको मात्रा न्यून गर्नुहुने आधुनिक फोहोर व्यवस्थापन ।