00:00
डोलप्रसाद अर्याल
माननीय सदस्य मोहन लाल छाडे । त्यसपछि माननीय सदस्य पर्शुराम तामाङ,
00:10
मोहनलाल आचार्य
सम्माननीय सभामुख महोदय, माननीय मन्त्री सुनिल अनुसारले फोहोर मैला व्यवस्थापन विधेयक, २०८३ माथि विचार गरियोस् भनी राख्नुभएको प्रस्तावको स्वागत र समर्थन गर्दै विधेयकमाथि आफ्ना केही सैद्धान्तिक अवधारणा राख्ने अनुमति चाहन्छु । नेपालको संविधानको धारा ३० मा रहेको प्रत्येक नागरिकलाई स्वच्छ र स्वस्थ वातावरणमा बाँच्न पाउने र वातावरण प्रदूषण वा रासबाट हुने क्षतिबापत पीडितलाई प्रदूषकबाट कानुन बन क्षतिपूर्ति पाउने हक र धारा ३६ मा रहेको प्रत्येक नागरिकलाई स्वच्छ खानेपानी तथा सरसफाइमा पहुँचको हक कार्यान्वयन गर्न ल्याइएको यो विधेयकका विषयहरू सुन्दा सामान्य लागे पनि हाम्रो मुलुकको निम्ति अत्यन्तै दुर्गामी महत्त्वका छन् ।
00:47
मोहनलाल आचार्य
सम्माननीय सभामुख महोदय, फोहोर मैला व्यवस्थापन संविधानले तीन तहको अधिकार क्षेत्रभित्र राखेको छ । जसअन्तर्गत खानेपानी तथा सरसफाइ भनेर अनुसूची ७ मा प्रदेश र सङ्घ र प्रदेशको साझा सूचीमा आधारभूत स्वास्थ्य र सरसफाइ अनुसूची ८ मा स्थानीय तहको एकल अधिकारको सूचीमा र वाताबाट र पर्यावरण अनुसूची ९ सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहको साझा सूचीको रूपमा राखेको छ र हामीले संविधानको भाग २० बमोजिम कोओपरेटिभ फेड्रालिज्म अवलम्बन गरेका हौं ।
01:16
मोहनलाल आचार्य
गरिएको भए पनि तीन तहबिचको ठाडो समन्वय तथा सहकारी सहकारी र विभिन्न मन्त्रालयहरूबीच तेस्रो खालको समन्वय अत्यन्तै कमजोर अवस्थामा रहेको छ । सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तह अन्तरमन र समन्वय समन्वय सम्बन्धी ऐन, २०७७ हामी कहाँ छ ।
01:31
मोहनलाल आचार्य
प्रचलनमा रहे पनि प्रभावकारी कार्यान्वयन भएको छैन । प्रस्तावित विधेयकले तीन तहको समन्वय र सहकारी स्पष्ट रूपमा खोलेको छ ।
01:37
मोहनलाल आचार्य
विधेयकले पोल्युटरसपि प्रिन्सिपललाई अवलम्बन गरेको छ भने फोहोर महिला व्यवस्थापन ऐन २०६८ लाई प्रतिस्थापन समेत गरेको छ । संघीय इकाइबीच सहलगानी सार्वजनिक निजी साझेदारी विकास सहायता परिचालन, प्रविधि विकास र हस्तान्तरण, ज्ञान, सिप र अनुभव आदान प्रदान र प्रदेश सरकार तथा वडा कारणले समेतलाई प्रभावकारी जिम्मेवारी दिनु विधेयकका महत्त्वपूर्ण पक्षहरू रहेका छन् ।
02:00
मोहनलाल आचार्य
सम्माननीय सभामुख महोदय, विधेयक जम्मा ६९ दफामा समेटिएको यस विधेयकमा केही मेरा अवधारणाहरू राख्न राख्न चाहन्छु । जसले गर्दा केही थप सुधार गर्न सकिने अवस्थाहरू रहेको छ ।
02:12
मोहनलाल आचार्य
एउटा मलाई लागेको चाहिँ यो जग्गा प्राप्तिसँग सम्बन्धित विषय अत्यन्तै पेचिलो विषय हो । यो ल्यान्डफिल साइटको लागि मात्रै होइन ।
02:19
मोहनलाल आचार्य
अन्य क्षेत्रको निम्ति पनि हाम्रो अत्यन्तै पेचिलो विषय भएको छ । यसलाई अलि अलि गम्भीर रूपमा हेर्नुपर्ने होला ।
02:24
मोहनलाल आचार्य
दोस्रो चाहिँ सह लगानीसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्ड के हो भने खास गरी दुई ओटा २ भन्दा बढी स्थानीय तह बिचमा सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहको बिचमा फोहोर प्रशोधन पुनर्प्रयोग तथा व्यवस्थापन र बहुउपयोग सम्बन्धी अवधारणालाई कसरी अगाडि बढाउने तीन तह बिचको सम्बन्ध गरेको सहकारी र सह लगानीको कुराहरूलाई कसरी सम्बोधन गर्ने तहगत क्षमता र जिम्मेवारी बाँडफाँडमा अलिकति लचिलोपन चाहिँ आवश्यक हुन्छ कि । किनकि सबै स्थानीय तह उत्तिकै बलिया हुँदैनन् ।
02:50
मोहनलाल आचार्य
सबै प्रदेश उत्तिकै बलिया हुँदैनन् । त्यसले गर्दा अलिकति खोलेर लचिलो बनाइयो पनि सजिलो हुन्छ हल भन्ने लागेको छ ।
02:55
मोहनलाल आचार्य
दफा ८ मा रहेको जोखिमयुक्त फोहोर महिला उत्सर्जनको लागि चाहिँ त्यसको दायित्वअन्तर्गत कडाइ गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ होला र यति गर्न सकियो भने सम्माननीय सभामुख महोदय, माथि उल्लेखित विषयहरू समेट्न सकियो भने विधेयक उत्कृष्ट हुन्छ । धन्यवाद ।
03:10
मोहनलाल आचार्य
माननीय सदस्य पर्छ ।